Zapalenie ucha


Zapalenie ucha to jedna z najczęściej występujących dolegliwości związanych z narządem słuchu. Dotyczy ludzi w każdym wieku, jednak najczęściej na zapalenie ucha chorują dzieci. Choroba charakteryzuje się znaczną sezonowością, najwięcej zachorowań występuje na wiosnę i jesień.  Ponadto zwiększona zachorowalność na zapalenie ucha związana jest ze wzrostem zachorowań na choroby takie jak grypa, angina, zapalenie zatok czy też gardła. Często zapalenie ucha jest także powikłaniem tych chorób.

Ogólnie zapalenie ucha można podzielić na:

  • ostre – występujące najczęściej u dzieci,
  • przewlekłe – niedostatecznie wyleczone zapalenie ostre może z czasem przejść w zapalenie przewlekłe oraz perlak ucha środkowego.

Objawy zapalenia ucha

Zapalenie ucha środkowego - zdjęcieSilny, pulsujący oraz nasilający się nocą ból w obrębie ucha i uczucie zatkania w uchu to najbardziej typowe i zazwyczaj pierwsze objawy tej choroby. Następnie pojawia się także obrzęk błony bębenkowej oraz wyraźniejsze niż przed chorobą odbieranie bodźców dźwiękowych w jamie ustnej, na przykład wyraźniejsze niż wcześniej odgłosy przeżuwania pokarmu. Ponadto u dzieci pojawiają się także bardziej ogólne objawy, takie jak gorączka, rozdrażnienie i brak apetytu. W przypadku małych dzieci dosyć często pojawia się także ból brzucha. Zaawansowane stadium choroby charakteryzuje się występowaniem obrzęków w okolicy ucha.

W ciężkich, bardziej zaawansowanych stanach zapalenia ucha pojawiają się także inne objawy, na przykład wysięk z ucha o nieprzyjemnym zapachu. Objaw ten pojawia się w następstwie przerwania błony bębenkowej, a zalegające wcześniej wewnątrz ucha drobnoustroje, białe krwinki i płyny znajdują ujście na zewnątrz jamy ucha. Samo przerwanie błony bębenkowej jest bezbolesne i zmniejsza ciśnienie wewnątrz ucha, co najczęściej wpływa na złagodzenia lub nawet ustąpienie objawów związanych z chorobą.  Błona bębenkowa następnie ulega samoistnej regeneracji w ciągu kilku tygodni.

Przyczyny powstawania

Zapalenie ucha może być powodowane przez infekcje wirusowe, bakteryjne oraz przez grzyby. Przyczyną ostrych zapaleń ucha mogą być bakterie, między innymi dwoinka zapalenia płuc oraz wiele gronkowców i paciorkowców.  Do zapalenia ucha dochodzi przez bezpośredni kontakt patogenu z błoną śluzową gardła lub ucha, np. przez kontakt z wodą podczas kąpieli.

Wśród przyczyn przewlekłego zapalenia ucha wymienić można: nawracające infekcje górnych dróg oddechowych, późne lub niewłaściwe leczenie ostrego zapalenia ucha środkowego oraz choroby wirusowe.

Diagnostyka

Bardzo często sama rozmowa z pacjentem w znacznym stopniu naprowadza lekarza na prawidłową diagnozę. Zazwyczaj w celu jej ostatecznego potwierdzenia jest przeprowadzane badanie – otoskopia. Polega ono na wprowadzeniu wziernika i źródła światła do kanału usznego, co umożliwia dokładne obejrzenie błony bębenkowej. W celu dokładniejszej obserwacji zmian patologicznych może zostać zastosowany mikroskop uszny, dzięki któremu możliwe jest wykrywanie nawet niewielkich perlaków czy polipów.

W celu diagnozy oraz leczenia wykorzystywane jest także przedmuchiwanie trąbek słuchowych. Najczęściej stosuje się metodę Valsalvy oraz Politzera. Ta pierwsza polega na wykonaniu wydechu przez nos przy zaciśniętych skrzydełkach nosa. Trąbka jest drożna, gdy odczuwa się zatkanie ucha. Natomiast metoda Politzera polega na wymawianiu przez pacjenta słów: „kiki”, „kuku” lub przełknięciu płynu. Wówczas dochodzi do oddzielenia nosowej części gardła od gardła środkowego. W tym czasie lekarz wdmuchuje powietrze do jednego otworu nosowego pacjenta, zatykając jednocześnie drugi.

W celu diagnozy powikłań zapalenia ucha środkowego – zmian w kościach wykonuje się zdjęcie rentgenowskie oraz tomografię komputerową.

Leczenie zapalenia ucha

Szybkie i prawidłowe leczenie jest konieczne do uniknięcia przykrych powikłań.  W zależności od przyczyny choroby i jej nasilenia stosuje się różne metody leczenia. Na początku choroby lekarz zazwyczaj przepisuje leki przeciwzapalne, przeciwgorączkowe i przeciwbólowe. Skuteczne są także ciepłe okłady i przeciwbólowe leki dostępne bez recepty.

Niestety pacjenci najczęściej zgłaszają się do lekarza, gdy zapalenie ucha przejdzie w fazę zaawansowaną, a objawy bólowe są już bardzo nasilone. Wówczas najczęściej stosuje się antybiotykoterapię. Jeśli przyczyną zapalenia ucha są bakterie to leki bardzo szybko przyniosą oczekiwane efekty. Jednak ważne jest stosowanie terapii tak długo jak zaleca lekarza, nawet po ustąpieniu objawów.

Jeśli przyczyną zapalenia ucha są wirusy, to antybiotyki będą nieskuteczne. Gdy objawy choroby nie ustępują, a wręcz przeciwnie nasilają się mimo stosowania leków, należy bezwzględnie udać się do specjalisty – laryngologa. Lekarz może zalecić przeprowadzenie badania otoskopowego, a po stwierdzeniu uwypuklenia błony bębenkowej często wykonuje się zabieg nazywany paracentezą, polega on na nacięciu błony bębenkowej, co umożliwia wypłynięcie wydzieliny gromadzącej się w uchu środkowym. Nacięcie błony podczas zabiegu jest bezbolesne i najczęściej zmniejsza lub całkowicie likwiduje ból związany z chorobą,

Profilaktyka

Zapobieganie zapaleniu ucha polega głownie na dokładnym i skutecznym leczeniu stanów chorobowych mogących prowadzić do tej choroby, takich jak infekcje nosa, gardła czy też przeziębienia. Należy także unikać długotrwałej ekspozycji uszu na niskie temperatury, ponieważ może to powodować obniżenie odporności i zwiększa wrażliwość na drobnoustroje chorobotwórcze. W przypadku dzieci szczególnie istotne jest noszenie odpowiednich nakryć głowy w zimniejsze dni.

Istotna w profilaktyce zapalenia ucha jest także odpowiednia higiena przewodu słuchowego. Redukuje ona w maksymalnym stopniu zapalenia ucha wywoływane przez gromadzące się w przewodzie słuchowym resztki naskórka, wydzieliny i bytujące w nim patogeny.

Powikłania

Nieprawidłowo lub w ogóle nieleczone zapalenie ucha środkowego może prowadzić do poważnych powikłań. Wśród najcięższych wyróżnić można ropień mózgu, pojawia się on wówczas, gdy bakterie pochodzące z ucha środkowego atakują mózg. Choroba ta może prowadzić do ciężkich uszkodzeń mózgu, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci. Ciężkim powikłaniem związanym z zapaleniem ucha jest także zapalenie opon mózgowych. Najczęściej wywoływane jest przez bakterie takie jak Haemophilus influenzae czy też Streptococcus pneumoniae przenoszące się z ucha środkowego do opon mózgowych. Choroba ta może rozwijać się niezwykle szybko i w ciągu jednego dnia przechodzi do stanu ostrego, co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Do innych, równie groźnych powikłań zaliczyć można porażenie nerwu twarzowego, zapalenie błędnika, zakrzepowe zapalenie zatoki esowatej, ropień podtwardówkowy i zewnątrzoponowy oraz zapalenie wyrostka sutkowatego.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:
Zapalenie ucha - 5.0/5 (1 głosów)