Refluks żołądkowo-przełykowy (choroba refluksowa przełyku)


Choroba refluksowa żołądkowo-przełykowa potocznie nazywana refluksem jest to wsteczne zarzucanie spożytego wcześniej pokarmu z żołądka z powrotem do przełyku. Częstość pojawiania się refluksu żołądkowo-przełykowego rośnie wraz z wiekiem, a choroba najczęściej diagnozowana jest u osób po 40 roku życia, a także u kobiet w ciąży. Refluks jest chorobą przewlekłą i szacuje się, że objawy z nią związane pojawiają się codziennie u około 5-10% oraz raz w tygodniu u 20% społeczeństwa w krajach wysoko rozwiniętych.

O chorobie refluksowej można mówić, gdy objawy są bardzo nasilone i często powracają. W przypadkach łagodniejszych można mówić jedynie o refluksie, który nie powoduje choroby.

Refluks może pojawić się także u małych dzieci, jednak w tym przypadku konieczne jest rozróżnienie ulewania od regurgitacji. Ulewania są mimowolnymi cofnięciami się połkniętego przez dziecko pokarmu do jamy ustnej i następnie na zewnątrz. Wymioty są aktywną czynnością i to odróżnia je od ulewania. Natomiast regurgitacja jest mimowolnym cofaniem się treści pokarmowej tylko do jamy ustnej. Jest to już widoczny objaw refluksu żołądkowo-przełykowego.

Należy pamiętać, że ulewania u niemowląt są zjawiskiem naturalnym i występują u połowy dzieci. Zazwyczaj mijają po 8 miesiącu życia.

Objawy refluksu żołądkowo-przełykowego

Zwężenie przełyku spowodowane refluksemObjawy refluksu żołądkowo-przełykowego związane są z drażniącym działaniem soku żołądkowego lub soku dwunastnicy na błonę śluzową przełyku. Gdy objawy refluksu utrzymują się przez pewien czas, a ponadto występuje osłabiona odporność błony śluzowej, dojść może do jej przewlekłego zapalenia.

Podstawowymi objawami pojawiającymi się przy refluksie żołądkowo-przełykowym są:

  • Zgaga – palący ból obejmujący nadbrzusze lub pojawiający się za mostkiem, często pojawia się także napływanie piekącego płynu do jamy ustnej. Zgaga pojawia się zazwyczaj po spożyciu posiłku, szczególnie zbyt obfitego, kwaśnego lub zbyt słodkiego.
  • Puste odbijanie oraz odczuwanie cofania się treści żołądka do przełyku.
  • Podrażnienie strun głosowych – często dochodzi do tego w następstwie refluksu, pojawić się może również podrażnienie dróg oddechowych oraz powikłania płucne, co ma zazwyczaj miejsce podczas snu.
  • Czasami pojawić się mogą krwawienia z przełyku.

Wśród innych, bardziej nietypowych objawów refluksu pojawiają się: chrypka, suchy kaszel oraz bóle klatki piersiowej, które naśladują pochodzenie sercowe.

W przypadku dzieci dopiero występowanie objawów takich jak zmniejszenie się masy ciała, anemia lub osłabienie przyrostu masy ciała powinny być powodem do niepokoju. Wówczas, gdy objawy te nie występują można mówić o przemijającym refluksie żołądkowo-przełykowym.

Jednak, gdy rodzic zauważy, że jego dziecko nie chce jeść, a ponadto pojawił się u niego przewlekły kaszel, powracające zapalenia oskrzeli oraz epizody bezdechu, wówczas konieczna jest konsultacja z lekarzem i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Poza tym u dzieci z refluksem pojawić się mogą również owrzodzenia, zwężenia oraz stany zapalne błony śluzowej przełyku.

Przyczyny powstawania

Między przełykiem, a żołądkiem znajduje się mięsień – dolny zwieracz przełyku. Dzięki niemu możliwe jest zapobieganie wracania treści pokarmowej po przejściu do żołądka. Mięsień ten rozkurcza się podczas połykania pokarmu, a następnie szybko kurczy, aby uniemożliwić cofanie się pokarmu oraz soku żołądkowego z powrotem do przełyku. Jednak, gdy pojawiają się problemy ze zwieraczem dolnym przełyku i zaczyna on się kurczyć nieprawidłowo lub w ogóle się nie kurczy to zarówno treść pokarmowa, jak i kwaśne składniki soku żołądkowego mogą dostawać się do przełyku, co określa się mianem refluksu żołądkowo-przełykowego.



Do powstawania refluksu żołądkowo-przełykowego przyczyniać się mogą niektóre choroby, głównie takie jak:

  • twardzina,
  • choroby wynikające z długotrwałego nadużywania alkoholu,
  • cukrzyca,
  • otyłość,
  • zaburzenia hormonalne.

Do rozwoju refluksu prowadzi także przepuklina rozworu przełykowego. Dochodzi wówczas do przemieszczania się części żołądka powyżej przepony. Gdy sok żołądkowy pozostaje tam przez dłuższy czas, ułatwia znacznie cofanie się treści pokarmowych do przełyku.

Istotnym czynnikiem mogącym przyczyniać się także do powstawania refluksu żołądkowo- przełykowego są przyjmowane leki. Dotyczy to szczególnie doustnych środków antykoncepcyjnych, leków stosowanych przy nadciśnieniu tętniczym, chorobie niedokrwiennej serca oraz chorobie płuc.

Przyczynami refluksu żołądkowo-przełykowego u dzieci są:

  • spożywanie zbyt dużych ilości płynnego pokarmu – w przypadku małych dzieci żołądek ma mniejsze możliwości rozciągania się niż w przypadku dzieci starszych oraz osób dorosłych,
  • krótki przełyk o niewielkiej pojemności,
  • nierozwinięte jeszcze mechanizmy antyrefluksowe – dzieci posiadają krótszy odcinek śródbrzuszy przełyku.

Diagnostyka

Do rozpoznania refluksu żołądkowo-przełykowego może dojść już na podstawie wymienianych przez chorego objawów oraz w wyniku ustąpienia ich po zastosowaniu leczenia inhibitorami pompy protonowej. Natomiast w przypadku chorych, u których dochodzi do długotrwałego utrzymywania się objawów mimo zastosowania odpowiedniego leczenia zaleca się wykonanie gastroskopii, w celu potwierdzenia diagnozy.

Przy pomocy endoskopii gastroenterologicznej, czyli gastroskopii można nie tylko potwierdzić chorobę, ale także sprawdzić czy nie występują powikłania refluksu. Badanie endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego opiera się na wsunięciu przez gardło, następnie przełyk i żołądek, aż do dwunastnicy giętkiej rurki zakończonej kamerą. W trakcie badania można pobrać wycinek błony śluzowej przewodu pokarmowego do badania mikroskopowego, jeśli zaistnieje taka potrzeba. Dzięki gastroskopii możliwe jest także usuwanie ciał obcych, hamowanie krwawień, usuwanie polipów, a także poszerzanie powstałych w przebiegu choroby zwężeń.

Jeśli choroba daje nietypowe objawy lub planowany jest zabieg operacyjny konieczne może być wykonanie manometrycznego badania przełyku oraz całodobowego monitorowania pH. Badania te mogą być również przydatne w celu sprawdzenia czy prowadzone leczenie jest skuteczne.

Leczenie choroby refleksowej przełyku

Podstawą leczenia refluksu żołądkowo-przełykowego jest zmiana swoich przyzwyczajeń żywieniowych. Należy unikać spożywania obfitych posiłków oraz potraw mocno przyprawionych i tłustych, które mogą wywołać objawy refluksu, a także spożywania czekolady, owoców cytrusowych i gazowanych napojów. Konieczne jest zaprzestanie picia kawy, alkoholu oraz palenia tytoniu, a także pracy w pozycji schylonej i dźwigania. Aby nie dopuścić do pojawienia się objawów refluksu w nocy, należy spożywać kolację około 3 godzin przed snem oraz spać z głową uniesioną do góry o kilkanaście centymetrów.

Przy łagodnym refluksie, a szczególnie przy zgadze warto próbować radzić sobie domowymi sposobami. Pomocne może być picie naparu z kwiatu lipy, ciepłej wody z miodem i octem jabłkowym, a także siemienia lnianego.

Poza modyfikacją stylu życia konieczne jest także przyjmowanie leków zmniejszających ilość wydzielanego soku żołądkowego, które stosowane są raz dziennie przez okres około 2-4 tygodni. Stosowane leczenie farmakologiczne ma także na celu zobojętnienie kwasu solnego wydzielanego w żołądku, wzmocnienie napięcia dolnego zwieracza przełyku oraz stosowanie lepkich i płynnych leków alkalizujących, chroniących błonę śluzową przełyku przed drażniącym wpływem treści żołądkowej.

Leczenie operacyjne w przypadku refluksu żołądkowo-przełykowego stosowane jest jedynie w ciężkich przypadkach powikłanej postaci refluksu z ciężkim zapaleniem przełyku oraz z tworzeniem się nadżerek i przewlekłymi krwawieniami powodującymi anemię. Wskazaniem do operacji może być również pozapalne zwężenie przełyku.

U kobiet w ciąży nie zaleca się stosowania środków farmakologicznych, dlatego wystarczająca musi być zmiana stylu życia oraz wprowadzenie odpowiedniej diety. Jeśli przyjmowanie leków przez kobietę w ciąży jest konieczne, zaleca się jak najkrótszy czas i jak najmniejsza dawkę stosowanych leków. Zazwyczaj wykorzystywane są w tym przypadku leki zobojętniające, które nie wchłaniają się do krwioobiegu.

Leczenie w przypadku dzieci wygląda podobnie jak w przypadku dorosłych. Jednak ze względu na przejściowy charakter refluksu żołądkowo-przełykowego rzadko stosuje się leczenie farmakologiczne, zazwyczaj wystarczająca jest już zmiana sposobu żywienia.

Profilaktyka

Aby skutecznie zapobiegać refluksowi żołądkowo-przełykowemu konieczne jest prowadzenie zdrowego stylu życia związanego z normalizacją masy ciała, zaprzestanie palenia tytoniu, stosowanie odpowiedniej i zbilansowanej diety, a także ograniczenie spożycia kawy i alkoholu.

Powikłania

Choroba refleksowa może doprowadzić do powikłań takich, jak:

  • owrzodzenia i krwawienia z owrzodzeń błony śluzowej przełyku,
  • perforacja owrzodzenia,
  • zwężenie przełyku,
  • przełyk Barretta.

Refluks żołądkowo-przełykowy zwiększa:

  • 6-krotnie ryzyko pojawienia się raka gruczołowego przełyku,
  • 2-krotnie raka płaskonabłonkowego przełyku,
  • 5-krotnie raka złącza żołądkowo-przełykowego.
VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:
Refluks żołądkowo-przełykowy (choroba refluksowa przełyku) - 5.0/5 (1 głosów)

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: