Fascjoloza (choroba motylicza, przywrzyca)


Fascjoloza określana również, jako przywrzyca i choroba motylicza to schorzenie wywoływane przez pasożyta z rodziny płazińców, nazywanego także motylicą wątrobową. Choroba dotyczy zarówno ludzi jak i zwierząt. W Polsce występuje dość powszechnie u zwierząt, na terenie całego kraju, u ludzi natomiast pojawia się sporadycznie.  Najczęściej choroba rozwija się u zwierząt, takich jak: owce, kozy i dzikie przeżuwacze, zdecydowanie rzadziej pojawia się u koni, świń, królików i innych ssaków roślinożernych.

Objawy fascjolozy

Motylica wątrobowa wywołująca fascjolozęZdarza się, że fascjoloza może nie dawać żadnych objawów, szczególnie wtedy, gdy występuje w postaci przewlekłej. Jednak, jeśli pojawią się już objawy, zazwyczaj są to:

  • niedobory żelaza, niedokrwistość i reakcje alergiczne, do których dochodzi zaraz po zarażeniu,
  • powiększenie wątroby,
  • gorączka,
  • nadmiar białych krwinek, a dokładnie eozynofilów we krwi,
  • biegunki i wymioty,
  • bóle brzucha,
  • problemy z trawieniem,
  • zmiany na skórze głównie w postaci pokrzywki,
  • nieprawidłowe wydzielanie żółci,
  • brak apetytu,
  • spadek wagi ciała,
  • kaszel,
  • bóle mięśni oraz stawów,
  • duszności,
  • nerwowość.

Gdy zakażenie jest niezauważane przez dłuższy czas i nie podejmuje się żadnych czynności leczniczych pojawić się może również żółtaczka. W ciężkich przypadkach fascjolozy może wystąpić ostre zapalenie wątroby, które przewlekle prowadzi do marskości wątroby.

W przypadku spożycia surowej wątroby zwierzęcia zakażonego może pojawić się zapalenie jamy ustnej i gardła ze zwiększonym wydzielaniem śluzu i krwawieniem, które jest najprawdopodobniej spowodowane przywrami przyczepiającymi się do śluzówki gardła lub dalszych odcinków przewodu pokarmowego. Spożywanie surowej wątroby jest powszechne w krajach arabskich, a choroba wywoływana wówczas przez motylicę wątrobową określana jest, jako halzoun.

Przyczyny powstawania

Fascjoloza wywołana jest przez pasożyta nazywanego motylicą wątrobową. W swoim rozwoju pasożyt ten potrzebuje dwóch żywicieli. Pierwszym jest żywiciel pośredni – ślimak błotniarka, który powszechnie występuje w zbiornikach wodnych, na podmokłych terenach i w przydrożnych rowach. Wśród żywicieli ostatecznych popularne są kozy i owce, a także krowy, konie, świnie oraz króliki. Czasami również człowiek może stać się żywicielem ostatecznym, jednak zdarza się to stosunkowo rzadko.

Żywiciel ostateczny wydala z kałem jaja przywr, które dostając się do środowiska wodnego, rozwijają się i następnie wnikają do żywicieli pośrednich. Następnie pasożyt mnoży się i opuszcza organizm żywiciela pośredniego – w tym przypadku ślimaka oraz przedostaje się do jego środowiska zewnętrznego, gdzie w otorbionej postaci czeka na połknięcie przez żywiciela ostatecznego. W organizmie żywiciela ostatecznego pasożyt traci otoczkę i przedostaje się najczęściej do wątroby, a właściwie do jej przewodów żółciowych – stąd nazwa motylica wątrobowa. Sporadycznie zdarza się, że przywra zamiast w wątrobie osiedla się w miąższu płuc, mózgu, gałce ocznej, tkance podskórnej lub mięśniach.

Człowiek zaraża się najczęściej motylicą wątrobową drogą doustną, a głównie przez picie nieprzegotowanej wody pochodzącej z naturalnych zbiorników czy też cieków wodnych oraz podczas ssania zakażonej trawy lub zbóż w czasie spacerów po podmokłych terenach z endemią motyliczą. Można się również zarazić przez spożycie niedogotowanej wątroby chorych zwierząt lub przez kontakt z roślinami, na których mogą znajdować się pasożyty i nie umycie po tym rąk.


Diagnostyka

Przy podejrzeniu fascjolozy najczęściej wykonuje się badania takie jak:

  • badanie poziomu eozynofili,
  • badania kału lub treści dwunastniczej na jaja motylicy wątrobowej,
  • badania serologiczne: hemaglutynacja pośrednia, odczyn wiązania dopełniacza, immunoelektroforeza, immunofluorescencja, ELISA.

Rozpoznanie choroby możliwe jest dopiero, gdy przywra osiągnie dojrzałość płciową, a więc po około 3-4 miesiącach od inwazji.

Leczenie fascjolozy

Leczenie fascjolozy powinno być przeprowadzane przez lekarza w warunkach szpitalnych. Na proces leczniczy organizm człowieka może zareagować bardzo burzliwie, co zależne jest od stopnia inwazji pasożytem. Dzieje się tak, ponieważ trute pasożyty nie mogą uciec, ani zostać wydalone drogami żółciowymi do przewodu pokarmowego czy też na zewnątrz. Pasożyty stają się wówczas bardzo niespokojne i ruchliwe, co powoduje u pacjenta dokuczliwe bóle i skurcze brzucha, wymioty, nudności oraz biegunkę. Podczas leczenia usuwa się również powstałe toksyny oraz regeneruje uszkodzoną wątrobę.  Czasami zaleca się też stosowanie ziół, które wspomagają wątrobę w regeneracji, należy do nich między innymi ostropest plamisty.

Profilaktyka

Zapobieganie zarażeniu motylicą wątrobową wśród ludzi polega głównie na:

  • eliminowaniu lub skutecznym leczeniu w hodowlach zwierząt zarażonych motylicą wątrobową, które najczęściej występują wśród zwierząt trawożernych, a szczególnie owiec oraz bydła,
  • usuwaniu żywicieli pośrednich z obszarów gdzie występuje motylica wątrobowa, co polega na osuszaniu podmokłych, trawiastych terenów oraz na likwidacji niepotrzebnych cieków wodnych,
  • niszczeniu pasożytów środkami chemicznymi,
  • dokładnym myciu warzyw i owoców,
  • niepiciu nieprzegotowanej wody,
  • unikaniu spożywania potraw z surowych roślin, które uprawiane są na podmokłych terenach,
  • edukowaniu społeczeństwa na temat wpływu niektórych zachowań mogących utrudnić wnikanie pasożyta do organizmu człowieka,
  • spożywanie tylko gotowanej wątroby ze zwierząt, co do których nie mamy pewności, że były zdrowe.

Powikłania

Wśród najczęstszych powikłań fascjolozy występują:

  • niedokrwistość,
  • żółtaczka,
  • marskość wątroby.

Dostający się do organizmu pasożyt powoduje wiele uszkodzeń, prowadzi między innymi do strat krwi i do wewnętrznych krwotoków, zaczopowań przewodów żółciowych wątroby, podrażnień wątroby i niszczenia jej miąższu. Pojawić się mogą również zbliznowacenia, które z czasem powodują ciężkie schorzenia wątroby. W trakcie choroby dochodzi także do licznych zmian chorobowych w naczyniach krwionośnych, które w cięższych zakażeniach prowadzić mogą nawet do śmierci pacjenta.

Ocena artykułu
[Łącznie: 0 Średnio: 0]


Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: