Biegunka (rozwolnienie)


Biegunka to częsty i bardzo uciążliwy problem dotykający wiele osób. Jednak często nie zdajemy sobie sprawy, że może być ona bardzo niebezpieczna, szczególnie dla niemowląt i osób starszych.

W zależności od pojawiających się objawów i rodzaju zaburzeń, biegunkę można podzielić na kilka grup. Pierwszą z nich są biegunki osmotyczne, mogą być one powodowane przez niektóre leki, na przykład środki przeczyszczające, a także alergię glutenową czy też niedobór laktazy. Zazwyczaj ustępują po zastosowaniu głodówki.

Kolejną grupą są biegunki wydzielnicze, w tym przypadku z komórek tworzących ściany jelita przedostają się do jego światła duże ilości płynów. Stolec jest wówczas bardzo wodnisty, jednak bez domieszki krwi i śluzu. Jej powodem najczęściej są zarażenia gronkowcami oraz E.coli, występują także po środkach przeczyszczających. Nie ustępują po zastosowaniu głodówki.

Gdy do światła przewodu pokarmowego wraz ze znaczną ilością płynów dostają się również krew, śluz i białko możemy mówić o biegunce wysiękowej. Występuje zazwyczaj podczas wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i w niektórych nowotworach, jej powodem mogą być także zakażenia Shigellą, Salmonellą oraz pełzakami.

Biegunka może być także wywoływana przyjmowaniem niektórych antybiotyków, gdy dochodzi do zachwiań równowagi mikroflory bakteryjnej w przewodzie pokarmowym. Podczas antybiotykoterapii niszczone są nie tylko szkodliwe drobnoustroje, ale także te korzystne, niezbędne do prawidłowego działania organizmu.

Objawy biegunki

Odwodnienie przy biegunceBiegunką określa się oddawanie niewłaściwie uformowanego – płynnego, półpłynnego lub papkowatego stolca z częstotliwością przekraczającą 3 razy w ciągu doby. Biegunką określa się również oddanie przynajmniej jednego luźnego stolca zawierającego krew, śluz lub ropę w ciągu doby. Objawami towarzyszącymi biegunce są zazwyczaj bóle brzucha, nudności, wymioty, ogólne osłabienie, odwodnienie i gorączka.

Przyczyny powstawania rozwolnienia

Istnieje wiele przyczyn powstawania biegunek. Wśród najczęstszych można wymienić infekcje przewodu pokarmowego wywoływane przez zakażenia bakteryjne (Campylobacter Jejuni, Salmonella, Escherichia Coli), zakażenia wirusowe ( adenowirusy, rotawirusy, astrowirusy, wirus Norwalk) oraz endotoksyny bakteryjne czy też pierwotniakowe.

Biegunki mogą być wywoływane także przez:

  • czynniki fizyczne, np. pewne napoje, zbyt zimne lub zbyt gorące posiłki,
  • czynniki chemiczne, np. niektóre leki lub zatrucia grzybami czy też metalami ciężkimi,
  • czynniki alergiczne, np. uczulenie na dany produkt spożywczy,
  • czynniki emocjonalne, takie jak stres lub strach,
  • czynniki hormonalne, np. w wyniku nadczynności tarczycy,
  • upośledzenie trawienia, wydzielania soków trawiennych lub wchłaniania składników odżywczych,
  • różne choroby takie jak: wrzodziejące zapalenie jelita grubego lub choroba Leśniowskiego- Crohna.

Biegunki mogą występować także po niektórych zabiegach chirurgicznych wykonywanych na przewodzie pokarmowym.

Diagnostyka

Zazwyczaj przeprowadzanie badań diagnozujących zarazek wywołujący biegunkę nie jest konieczne, ponieważ nie zmienia to zasad leczenia. Dopiero, gdy biegunka charakteryzuje się ciężkim przebiegiem, trwa powyżej 10- 14 dni i towarzyszy jej krwawienie konieczne jest przeprowadzenie badań mikrobiologicznych stolca.

W przypadku biegunek niezakaźnych wykonuje się także badania takie jak kolonoskopia czy też allergodip pokarmowy.

Leczenie biegunki

Podczas trwania choroby bardzo ważne jest odpowiednie nawadnianie organizmu oraz stosowanie probiotyków, np. jedzenie jogurtów, dzięki którym przywrócona zostaje równowaga mikroflory jelit. W leczeniu biegunki ważna jest także odpowiednia dieta. Na samym początku należy unikać surowych warzyw, owoców i soków. Zalecany jest możliwie jak najszybszy powrót do normalnego odżywiania się jednak warto rozpoczynać od produktów łatwo przyswajalnych, takich jak kleiki ryżowe, budyń czy też gotowana marchewka. Objawy biegunki zmniejszą się także przy spożywaniu bananów, duszonych jabłek oraz sucharków. W leczeniu pomocny może się okazać węgiel leczniczy, po podaniu doustnym wiąże on w przewodzie pokarmowym różne toksyny, bakterie, gazy jelitowe, substancje toksyczne czy też produkty gnilne. Zaleca się natomiast unikanie środków zapierających hamujących biegunkę, ponieważ jest ona sposobem organizmu na pozbycie się zarazków i wówczas ich wydalenie zostaje znacznie opóźnione.

Podczas biegunki ważne jest uzupełnianie niedoboru elektrolitów, ponieważ picie samej wody lub innych napojów może prowadzić do rozcieńczenia osocza. Elektrolity są dostępne w aptekach w formie specjalnych tabletek lub w saszetkach przeznaczonych do rozpuszczenia w wodzie.

Gdy biegunce towarzyszą wymioty i skuteczne, doustne podawanie płynów jest niemożliwe, wskazane jest stosowanie nawadniania dożylnego przez podanie kroplówki. Dlatego uporczywej i długotrwającej biegunki nie wolno lekceważyć. Wówczas należy bezwzględnie zasięgnąć opinii lekarza oraz stosować się do jego rad.

Kiedy należy koniecznie zgłosić się do lekarza? Istnieje wiele sytuacji, gdy biegunka może być powodem zgłoszenia się do specjalisty. Należą do nich:

  • gorączka powyżej 38°C,
  • zatrzymanie moczu,
  • kurcze mięśni,
  • biegunka trwająca powyżej 48 godzin,
  • ciężka biegunka – kilkanaście wypróżnień na dobę z towarzyszącymi wymiotami i znacznym osłabieniem organizmu,
  • zasłabnięcie,
  • zauważenie krwi lub ropy w stolcu,
  • biegunka przewlekła.

Profilaktyka

O ile ciężko uniknąć biegunek związanych ze zmianami hormonalnymi, stresem czy po zabiegach chirurgicznych o tyle warto wiedzieć jak zapobiegać biegunkom zakaźnym. Bardzo ważne jest dokładne mycie rąk oraz owoców i warzyw przed spożyciem. Należy unikać jedzenia w pośpiechu i dokładnie przeżuwać kęsy pokarmu. Warto spożywać potrawy gotowane i duszone zamiast pieczonych oraz smażonych. Ważna jest także urozmaicona dieta, zawierająca wszystkie najważniejsze składniki odżywcze.

Powikłania

Długotrwała i obfita biegunka może prowadzić do znacznego odwodnienia organizmu i pozbawienia go niezbędnych elektrolitów oraz wody. Jest to szczególnie niebezpieczne dla osób starszych oraz małych dzieci, u których łatwiej o pojawienie się niebezpiecznych objawów związanych z niedoborem potasu, sodu, magnezu czy też z kwasicą metaboliczną. Znaczny niedobór elektrolitów może nawet prowadzić do śmierci.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: