Astma oskrzelowa


Astma oskrzelowa nazywana również dychawicą oskrzelową jest przewlekłym, zapalnym schorzeniem układu oddechowego. Choroba pojawia się coraz częściej, szczególnie w krajach rozwiniętych, wysoko uprzemysłowionych i rozwijających się, do których należy również Polska.

Wyróżnia się 3 główne rodzaje astmy oskrzelowej. Pierwszym jest astma oskrzelowa zewnątrzpochodna, nazywana również atopową astmą oskrzelową. Jej objawy wywoływane są przez wnikanie alergenów z wdychanym powietrzem i pojawiają się już w pierwszych latach życia dziecka.

Kolejnym rodzajem jest astma wewnątrzpochodna, przyczyny jej powstawania nie są do końca poznane. Jednak podejrzewa się, że mogą ją powodować infekcje bakteryjne i wirusowe oskrzeli. Na astmę tego rodzaju najczęściej chorują osoby, które ukończyły 35 rok życia, a towarzyszące chorobie objawy są znacznie bardziej gwałtowne niż w przypadku astmy zewnątrzpochodnej.

Inhalator stosowany przy atakach astmyZdarzają się również przypadki nadwrażliwości astmatyków na aspirynę oraz niektóre leki przeciwzapalne, gdzie w krótkim czasie po ich zażyciu dochodzi do ataku astmy razem z nieżytem nosa i łzawieniem z oczu. Pojawienie się takich objawów określane jest mianem astmy indukowanej przez kwas acetylosalicylowy. Bardzo często obserwuje się w tym przypadku skłonność rodzinną, a choroba pojawia się głównie u kobiet w średnim wieku.

Spotyka się również specyficzne postacie astmy oskrzelowej. Można wśród nich wyróżnić następujące:

  • astma wysiłkowa objawiającą się napadami duszności pojawiającymi się głownie po wysiłku fizycznym lub po kilku minutach aktywności fizycznej;
  • astma zawodowa, która ujawnia się w wyniku działania szkodliwego czynnika zawodowego. Objawy choroby mogą ustępować w dniach, w których pacjent nie pracuje;
  • stan astmatyczny, który objawia się ciężkim, przedłużającym się napadem astmy oskrzelowej. Może on stanowić bezpośrednie zagrożenie życia i zazwyczaj wymaga intensywnej terapii.

Objawy astmy oskrzelowej

Najbardziej charakterystycznym objawem astmy oskrzelowej są często nawracające ataki duszności, które mogą trwać nawet kilka godzin. W trakcie nabierania do płuc powietrza chory wydaje z siebie świszczący dźwięk, a procesowi temu towarzyszy rozpieranie i ścisk w piersiach, kaszel, duszności oraz odksztuszanie wydzieliny.

W trakcie choroby objawy mogą się cofać całkowicie lub częściowo w sposób spontaniczny lub pod wpływem leków. Nadreaktywność oskrzeli może występować pod wpływem wielu czynników zewnętrznych. Wśród czynników zaostrzających objawy astmy oskrzelowej wymienić można: kontakt z alergenem (pyłkami roślin, sierścią zwierząt, pierzem, niektórymi pokarmami, kurzem), powracające infekcje układu oddechowego, palenie tytoniu, nadmierny wysiłek fizyczny i związaną z nim hiperwentylację wysiłkową, niektóre leki (np. aspiryna) i pokarmy.



Biorąc pod uwagę objawy astmy oskrzelowej można wyróżnić cztery podstawowe stopnie ciężkości choroby:

  1. Pierwszym z nich, najłagodniejszym jest astma sporadyczna. Jej objawy pojawiają się rzadziej niż raz w tygodniu i nie trwają zbyt długo.
  2. W przypadku astmy przewlekłej lekkiej objawy pojawiają się częściej niż raz w tygodniu, ale rzadziej niż raz dziennie, mogą pojawiać się w nocy, jednak nie częściej niż 2 razy w miesiącu. Powodują zaburzenia snu i utrudniają dzienną aktywność.
  3. Objawy wywoływane przez astmę przewlekłą umiarkowaną pojawiają się codziennie, mogą występować również w nocy, jednak nie częściej niż raz w tygodniu, zaburzają sen i utrudniają dzienną aktywność.
  4. Ostatnim stopniem jest astma przewlekła ciężka, jej objawy występują codziennie oraz często pojawiają się w nocy, w tym przypadku następuje ograniczenie aktywności fizycznej.

Przyczyny powstawania

Najczęstszą przyczyną astmy oskrzelowej jest niewłaściwe działanie układu odpornościowego, który staje się nadwrażliwy na wszelkie alergeny – substancje wywołujące reakcje alergiczne. Wśród najbardziej popularnych alergenów wyróżnić można roztocza kurzu domowego, pierze, pyłki roślin, zarodniki grzybów oraz sierść i naskórek zwierząt domowych. Astma powstaje także w wyniku nawracających chorób dróg oddechowych.

Astma oskrzelowa może mieć również podłoże genetyczne. Główną rolę odgrywa w tym przypadku zjawisko atopii. Jest to reakcja organizmu uwarunkowana genetycznie, która polega na nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej skierowanej na małe dawki antygenów. W wyniku tej reakcji dochodzi do nasilonego wytwarzania przeciwciał walczących z danymi alergenami.

Diagnostyka

Zdiagnozowanie astmy oskrzelowej bywa niekiedy możliwe na podstawie dolegliwości zgłoszonych przez pacjenta. Jednak najczęściej w celu dokładnego rozpoznania konieczne jest wykonanie specjalistycznego badania. Zazwyczaj wykonuje się spirometrię z próbą rozkurczową, wziewne testy prowokacyjne, testy skórne oraz poziom swoistych przeciwciał w surowicy krwi.

Leczenie astmy oskrzelowej

Leczenie astmy oskrzelowej opiera się głównie na identyfikacji czynników uczulających lub usunięciu ognisk zakażenia. Przeprowadzenie skutecznej terapii możliwe jest tylko w przypadku, gdy pacjent cierpi na astmę zewnątrzpochodną.

Bardzo często w celach leczniczych stosuje się odczulanie swoiste, które opiera się na wstrzykiwaniu alergenów, powodujących reakcję alergiczną u pacjenta. Terapia trwa zazwyczaj kilka lat i stosuje się ją przy uczuleniu na pyłki roślin oraz kurz.

Do niedawana leczenie ostrych napadów astmy polegało na podaniu odpowiedniej dawki adrenaliny. Jednak dzisiaj adrenalina jest już bardzo rzadko stosowana, a w jej zastępstwie wykorzystuje się inne leki wziewne, pozbawione efektów ubocznych polegających na pobudzaniu układu krążenia. Aktualnie najpopularniejszymi lekami są aminy sympatykomimetyczne oraz metyloksantyny.

Efekt działania amin sympatykomimetycznych opiera się na rozszerzaniu oskrzeli, ograniczeniu produkcji histaminy oraz wpływaniu na zwężanie światła oskrzeli. Działanie tych środków jest natychmiastowe i trwa nawet do dwóch dni.

W przypadku braku reakcji na wyżej wymienione leki, pacjent najczęściej zostaje hospitalizowany, a w szpitalu podaje mu się tlen, wapno, antybiotyki oraz leki przeciwhistaminowe. Wówczas, gdy inne leki zawiodą możliwe jest również zastosowanie kortykosteroidów.

Gdy po podaniu leków u pacjenta nie następuje poprawa, a objawy dotyczące astmy oskrzelowej mogą doprowadzić do śmierci przeprowadza się intensywną terapię w specjalnych ośrodkach, gdzie możliwe jest zastosowanie intubacji dotchawiczej oraz odsysanie wydzieliny z oskrzeli.

Profilaktyka

Działanie profilaktyczne wobec astmy oskrzelowej opiera się głównie na unikaniu alergenów. Należy więc unikać kurzu, często wietrzyć oraz zmieniać pościel, wietrzyć mieszkanie oraz minimalizować wilgoć w pomieszczeniach. Należy również unikać zwierząt domowych, a jeśli jest to niemożliwe kąpać je jak najczęściej, unikać dymu papierosowego oraz stresu.

Powikłania

Nieleczona lub poddana nieprawidłowej terapii astma oskrzelowa może być powodem wielu powikłań. Z czasem dochodzi do nieodwracalnego ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe. Przy nieprawidłowym leczeniu, kontakcie z alergenami czy też nadmiernym wysiłku fizycznym może pojawić się stan astmatyczny, który charakteryzuje się ciężkim zwężeniem oskrzeli zagrażającym życiu. Do innych powikłań zaliczyć można również rozedmę płuc wywołaną obturacją dróg oddechowych, nadciśnienie płucne, a także niewydolność oddechową.

Stosowanie niektórych leków, szczególnie z grupy steroidowych może powodować wiele działań niepożądanych. Ich efekt zależy w znacznym stopniu od dawki leku i długości stosowania. Jednym z powikłań stosowania tych leków może być zespół Cushinga. Choroba polega na odkładaniu się w charakterystyczny sposób tkanki tłuszczowej na brzuchu, twarzy i karku, zaniku mięśni kończyn, zwiotczeniu skóry i powstawaniu rozstępów. Osoby chore są znacznie bardziej narażone na zakażenia bakteryjne oraz grzybicze, pojawiają się zaburzenia gospodarki węglowodanowej i lipidowej oraz zaburzenia krzepnięcia krwi.

Ocena artykułu
[Łącznie: 0 Średnio: 0]


Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: