Zakrzepica żył głębokich


Zakrzepica żył głębokich, potocznie określana trombozą, to stan chorobowy, w przebiegu którego powstają zakrzepy w układzie żył głębokich pod powięzią dolną. Ponad 90% zakrzepów diagnozuje się w żyłach głębokich kończyn dolnych. Choroba określana bywa także zespołem klasy ekonomicznej, ponieważ szczególnie narażone są na nią osoby podróżujące samolotami siedzące w ciasnych fotelach w trakcie długich rejsów.

Szacuje się, że w Polsce występuje około 57 tysięcy przypadków zakrzepicy żył głębokich, a także 36 tysięcy przypadków zatorowości płucnej.

Zakrzepica żył głębokich prawej nogiW zależności od miejsca wystąpienia zakrzepu można wyróżnić zakrzepicę:

  • dystalną – dotyczy dalszego odcinka kończyny, zazwyczaj przebiega bezobjawowo, to najczęstszy typ zakrzepicy, dotyczy żył łydek, najczęściej ustępuje samoistnie oraz wiąże się z niewielkim ryzykiem zatorowości płucnej, może przekształcać się w zakrzepicę proksymalną,
  • proksymalna – dotyczy żyły podkolanowej, żył udowych, biodrowych, a także żyły głównej dolnej, najczęściej przebiega bezobjawowo, jednak stanowi duże zagrożenie zatorowości płucnej,
  • obrzęk bolesny – to ostra postać masywnej zakrzepicy żylnej większości żył, które odprowadzają krew z kończyn, objawia się masywnym obrzękiem oraz bolesnością.

Zakrzepica żył głębokich bardzo często prowadzi do poważnych następstw, z tego względu konieczne jest jej szybkie rozpoznanie i podjęcie skutecznego leczenia.

Objawy zakrzepicy żył głębokich

Zakrzepica żył głębokich charakteryzuje się na początku przebiegiem skąpo- lub też bezobjawowym. W miarę rozwoju choroby objawy mogą przybierać na sile, ale nie we wszystkich przypadkach. U około 50% chorych osób stwierdza się występowanie niewielkich objawów lub nawet przebieg bezobjawowy. Często choroba jest wykrywana dopiero po wystąpieniu niespodziewanego zatoru tętnicy płucnej lub też innych, niebezpiecznych dla zdrowia i życia pacjenta konsekwencji zakrzepicy żył głębokich. Jeżeli już pojawią się jakieś objawy, to najczęściej są niecharakterystyczne i mogą być przypisywane różnym chorobom.

Do najczęstszych objawów mogących sugerować zakrzepicę żył głębokich zalicza się:

  • ból oraz tkliwość kończyn na dotyk,
  • zaczerwienienie skóry,
  • obrzęki,
  • gorączkę lub też nadmierne ucieplenie.

Rzadziej w przypadku zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych pojawić się mogą:

  • nadmierne wypełnienie żył powierzchniowych,
  • objaw Mozesa – napięta oraz bolesna część obwodowa kończyny dolnej,
  • objaw Homansa – występuje u około 30% chorych na zakrzepicę żył głębokich w obrębie podudzi, jest to znaczna bolesność okolic łydki oraz dołu podkolanowego przy grzbietowym zgięciu stopy i przy zachowaniu wyprostowanego kolana,
  • objaw Mayra – to bolesność łydki pojawiająca się przy ucisku ręką,
  • objaw Lowenberga-Maya – jest to bolesność łydki po uciśnięciu jej mankietem fingomanometru,
  • objaw Liskera – bolesność podczas opukiwania przedniej środkowej części podudzia, jest to objaw charakterystyczny dla zakrzepicy żył głębokich,
  • objaw Payra – to bolesność podeszwy stopy podczas uciśnięcia jej środkowej części.


Przyczyny powstawania

Wystąpienie 2 z 3 czynników ryzyka „triady Virchowa” może być przyczyną wystąpienia zakrzepicy żył głębokich. Należą do nich:

  • uszkodzenie ściany żył – mechaniczne, chemiczne lub też toksyczne,
  • zaburzenia krzepnięcia krwi – zwiększenie stężenia fibrynogenu czy też zwiększenie liczby płytek krwi,
  • zwolnienie przepływu krwi – może wynikać na przykład z długotrwałego unieruchomienia lub też niewydolności krążenia.

Wszystkim tym czynnikom sprzyjać mogą różne stany chorobowe. Jednak zdarza się, że pierwszym objawem zakrzepicy żył głębokich jest wylew.

Zdecydowanie rzadziej występuje zakrzepica żył głębokich kończyn górnych. Może być powodowana przede wszystkim przez:

  • obecność cewnika naczyniowego w większych żyłach,
  • ucisk żył – pachowej oraz podobojczykowej z zewnątrz, najczęściej przez:
    • powiększone węzły chłonne,
    • zespół górnego otworu klatki piersiowej,
    • złamany obojczyk,
    • naciek nowotworowy,
    • zespół Pageta i Schröttera – szczątkowe ścięgno w dole pachowym,
    • znaczny wysiłek powodujący ucisk między obojczykiem, a ścięgnem mięśnia podobojczykowego.

Istnieje wiele czynników mogących sprzyjać zakrzepicy żył głębokich. Wymienić można wśród nich przede wszystkim:

  • unieruchomienie – zazwyczaj długotrwałe, jednak nie wolno bagatelizować nawet krótkotrwałego,
  • ciążę oraz połóg,
  • stany pooperacyjne – dotyczy to głównie zabiegów onkologicznych oraz ortopedycznych,
  • zakażenia oraz sepsę,
  • przebytą zakrzepicę,
  • przebytą zatorowość płucną,
  • urazy – przede wszystkim wielonarządowe, kończyn dolnych oraz miednicy,
  • leczenie hormonalne,
  • otyłość,
  • odwodnienie,
  • choroby nowotworowe,
  • wiek powyżej 40 roku życia,
  • zaawansowaną niewydolność krążenia,
  • udar mózgu.

Diagnostyka

Wywiad chorobowy najczęściej jest bezowocny, badania fizykalne zazwyczaj również nie wykazują odchyleń od normy, mimo występowania zakrzepicy żył głębokich. Z tego względu konieczne jest zastosowanie jednej z poniższych metod:

  • badanie rezonansem magnetycznym,
  • flebografia kontrastowa,
  • badanie dopplerowskie – ultrasonografia żył kończyn dolnych,
  • badane stężenia D-dimerów w osoczu – D-dimery są związkami które powstają podczas rozkładania się zakrzepu.

Leczenie zakrzepicy żył głębokich

Leczenie zakrzepicy żył głębokich opiera się przede wszystkim na stosowaniu:

  • heparyny niefrakcjonowanej,
  • heparyn drobnocząsteczkowych,
  • doustnych środków przeciwkrzepliwych.

Nowym lekiem wykorzystywanym zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu zakrzepicy żył głębokich jest fondaparynuks. Lek ten jest obecnie uważany za środek skuteczniejszy od heparyn drobnocząsteczkowych przy zmniejszaniu ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej wśród osób poddawanym zabiegom ortopedycznym.

Zalecane także bywa leczenie uciskowe polegające na zakładaniu na chore kończyny bandaży elastycznych, które po pewnym czasie zastępuje się pończochami oraz rajstopami elastycznymi. Jednocześnie zaleca się spacery, osoba chora nie powinna leżeć w łóżku. Lekka aktywność fizyczna doskonale przyspiesza przepływ żylny.

W przypadku pojawienia się powikłań, konieczne może być leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu skrzepliny lub też na wykonaniu przeszczepu żylnego. Osobom, które są szczególnie narażone na wystąpienie zatoru płucnego wszczepia się w dolny odcinek żyły próżnej filar, który ma kształt parasola. Jego zadaniem jest zatrzymanie oderwanej skrzepliny i niedopuszczenie do pojawienia się powikłań.

Profilaktyka

U osób zagrożonych wystąpieniem zakrzepicy żył głębokich konieczne jest wprowadzenie odpowiednich działań profilaktycznych. W przeciwdziałaniu zakrzepicy bardzo pomocna jest codzienna gimnastyka – spacery, łagodny aerobik czy też jazda na rowerze. Doskonale sprawdzają się także chłodne kompresy oraz noszenie elastycznych, uciskowych pończoch, które przyspieszają przepływ krwi, usprawniają pracę zastawek, a także minimalizują rozciągnięcie żył.

Ważnym elementem profilaktyki zakrzepicy żył głębokich jest unoszenie nóg ponad poziom serca. U osób powyżej 60 roku życia takie zabiegi zmniejszają częstość występowania zakrzepicy aż o 50%.

U osób, u których występuje zwiększone ryzyko ponownego rozwoju zakrzepicy żył głębokich konieczne jest stosowanie odpowiedniej profilaktyki przeciwzakrzepowej. Do najczęstszych przyczyn wprowadzania działań profilaktycznych zaliczyć można:

  • zabiegi operacyjne – przede wszystkim ortopedyczne,
  • długotrwałe unieruchomienie,
  • choroby nowotworowe,
  • urazy kończyn.

Powikłania

Fragmenty zakrzepów mogą się odrywać i wraz z krwią dostawać się do prawego przedsionka oraz prawej komory serca, a także do rozgałęzień tętnicy płucnej. Gdy materiału zatorowego jest dużo może dojść do zaklinowania się go w komorze lub też w przedsionku serca, czego skutkiem jest nagły zgon. W przypadku mniejszych fragmentów zakrzepów dochodzić może do zatkana naczynia płucnego, a także do zatorowości płucnej, nazywanej także żylną chorobą zakrzepowo-zatorową.

Ocena artykułu
[Łącznie: 0 Średnio: 0]


Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: