Choroba wieńcowa (choroba niedokrwienna serca)


Choroba wieńcowa nazywana również chorobą niedokrwienną serca, przewlekłą niewydolnością serca oraz dawniej dławicą sercową czy też dusznicą bolesną to schorzenie wynikające z powstałych zmian miażdżycowych w tętnicach wieńcowych, czyli tych naczyniach, które zaopatrują serce w krew.

Choroba wieńcowa jest jedną z najczęstszych przyczyn śmierci. Szacuje się, że na różne jej odmiany cierpi w naszym kraju około 1 milion mieszkańców.  Niestety w ostatnich czasach obserwowany jest wzrost występowania choroby wieńcowej wśród osób młodych i kobiet.

Objawy choroby wieńcowej

Naczynia wieńcowe wokół sercaPodstawowym objawem niedokrwiennej choroby serca jest ból w klatce piersiowej. Zazwyczaj ból ten manifestuje się, jako ucisk lub gniecenie w środku klatki piersiowej, za mostkiem. Ból ten może promieniować do szyi, nadbrzusza i ramion, szczególnie do lewego. Rzadko zdarza się, że ból ten jest ostry lub kłujący. Dolegliwości bólowe wywoływane są głównie przez wysiłek fizyczny i stresy emocjonalne, ustają najczęściej w chwili spoczynku lub po przyjęciu podjęzykowo nitrogliceryny.

Wśród innych objawów mogących pojawić się przy chorobie wieńcowej wymienić można:

  • szybszą pracę serca,
  • wzmożone pocenie się,
  • duszności – ciężkie oddychanie i problemy w złapaniu oddechu,
  • kołatanie serca,
  • niepokój,
  • niewyrównaną pracę serca,
  • nudności.

Wymienione objawy są skutkiem uszkodzeń serca przez niedostateczną podaż tlenu i składników odżywczych występującą przy niedokrwieniu. Niedokrwienie mięśnia sercowego jest skutkiem zwężania się naczyń krwionośnych w wyniku postępujących procesów miażdżycowych, zatoru oraz zakrzepu. Na początku choroby, gdy dolegliwości nie są jeszcze nasilone, objawy pojawiają się podczas wysiłku, gdy istnieje zwiększone zapotrzebowanie na tlen i mijają po kilku minutach, wówczas mówić można o stabilnej postaci dusznicy bolesnej. Natomiast w miarę postępu choroby objawy niedokrwienia zaczynają się pojawiać przy niewielkiej aktywności fizycznej, a w końcu nawet w spoczynku. Stan ten może prowadzić do zawału serca i określany jest, jako niestabilna choroba wieńcowa.

Zdarza się, że choroba wieńcowa rozwija się bezobjawowo, a zarówno niedokrwienie jak i jego następstwa, do których zaliczyć można między innymi zawał serca mogą pojawić się nagle, bez żadnych poprzedzających objawów.  W przypadku osób chorych na cukrzycę, u których występuje uszkodzenie nerwów ból nie występuje, natomiast może pojawić się kilka lub też jednej z powyższych objawów.

Pamiętaj, że pojawienie się opisanego wcześniej bólu pierwszy raz w życiu, utrzymującego się dłużej niż 10-15 minut lub pojawienie się bólu silniejszego i trwającego dłużej niż zazwyczaj, który nie ustępuje w spoczynku lub po podaniu nitrogliceryny wymaga jak najszybszego kontaktu z lekarzem!

Przyczyny powstawania

Przyczyn powstawania choroby wieńcowej może być wiele, zazwyczaj wpływ na chorobę ma liczna grupa czynników, która kumulując się przez wiele lat zwiększa ryzyko wystąpienia choroby. Do niedokrwienia mięśnia sercowego przyczyniają się:

  • miażdżyca – w ściankach naczyń wieńcowych odkładają się blaszki miażdżycowe, które zwężają średnicę naczyń krwionośnych i zwalniają przepływ krwi ograniczając z czasem jej dopływ do serca, miażdżyca tętnic wieńcowych odpowiada za 90% przypadków choroby wieńcowej,
  • niedokrwistość,
  • hipotonia i hipowolemia,
  • nadczynność tarczycy,
  • niewydolność oddechowa,
  • zwężenie zastawki aortalnej i inne wady serca,
  • kardiomiopatie,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • zmiany zapalne w naczyniach wieńcowych powstające w chorobach zapalnych naczyń, takich jak: choroba reumatyczna, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, kiła, choroba Takayasu, guzkowe zapalenie tętnic, posocznica,
  • dławica Prinzmetala,
  • wrodzone lub nabyte tętniaki tętnic wieńcowych,
  • tętniak rozwarstwiający aorty,
  • ucisk tętnic wieńcowych, np. przez rosnący guz,
  • zmiany pourazowe tętnic wieńcowych,
  • anomalie wrodzone tętnic wieńcowych, takie jak: przetoki tętniczo-żylne, zespół Blanda- White’a- Gerlanda, przetoki tętniczo- żylne,
  • choroby naczyń wieńcowych,
  • wrodzone zaburzenia metaboliczne – choroba Fabry’ego, skrobiawica, cystynuria, zespół Hurler,
  • mostki mięśniowe,
  • zaprzestanie przyjmowania azotanów.



Ponadto istnieje szereg czynników ryzyka mających wpływ na powstanie choroby wieńcowej. Ogólnie podzielić je można na te, na które mamy wpływ i możemy podjąć jakieś kroki, aby im zapobiec oraz na te, na które wpływu nie mamy.

Czynniki niezależne od nas:

  • Wiek – ryzyko zachorowania na chorobę wieńcową rośnie wraz z wiekiem. W przypadku kobiet ryzyko to zdecydowanie zwiększa się po menopauzie, natomiast w przypadku mężczyzn najczęściej choroba pojawia się między 40 a 55 rokiem życia. Płeć w grupie osób starszych nie ma wpływu na zachorowalność, zarówno w grupie kobiet jak i mężczyzn liczba chorych jest podobna.
  • Dziedziczność – jeśli w rodzinie pojawiły się przypadki osób chorych, szczególnie w stosunkowo młodym wieku, co oznacza zachorowanie u mężczyzn przed 55 rokiem życia, a u kobiet przed 65 to istnieje zwiększone ryzyko rozwoju choroby. Niestety do tej pory nie odkryto, jaki gen odpowiada za rozwój choroby wieńcowej.
  • Płeć – ma wpływ na zachorowalność w grupie młodszych osób. Wówczas częściej chorują mężczyźni.

Ponadto:

  • pochodzenie etniczne,
  • przedwczesna menopauza,
  • choroba tętnic kończyn dolnych oraz mózgu na tle miażdżycowym.

Czynniki zależne od człowieka:

  • zwiększony poziom cholesterolu – poziom cholesterolu we krwi wynoszący 180-200 mg/ml znacznie podnosi ryzyko zachorowania na chorobę układu sercowo-naczyniowego, w przypadku osób dorosłych już 10-procentowy wzrost poziomu cholesterolu nad wartość zalecaną zwiększa o 30 procent ryzyko rozwoju choroby,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • cukrzyca – może przyspieszać rozwój zmian miażdżycowych,
  • siedzący tryb życia,
  • palenie tytoniu – palący mężczyźni są przynajmniej 2 razy bardziej narażeni na rozwój choroby w porównaniu ze swoimi niepalącymi kolegami.

Ponadto do istotnych czynników mogących zwiększać prawdopodobieństwo rozwoju choroby są: otyłość – szczególnie brzuszna oraz spożywanie napojów alkoholowych.

Diagnostyka

Rozpoznanie choroby wieńcowej opiera się na wynikach wywiadu lekarza z pacjentem, badań nieinwazyjnych i inwazyjnych badań kardiologicznych. Głównie w celach diagnostycznych wykonuje się:

  • EKG – badanie elektrokardiograficzne jest jedną z metod diagnozowania stabilnej choroby wieńcowej. Gdy EKG wykonywane jest w spoczynku pacjenta, kiedy nie występują żadne dolegliwości bólowe wynik badania jest zazwyczaj prawidłowy. Zmiany natomiast zauważalne są w czasie bólu wieńcowego. Zapis EKG obrazuje potencjały elektryczne wywołane przez kurczący się mięsień sercowy. Gdy tlen i składniki odżywcze przestają docierać do serca, komórki zaczynają gorzej funkcjonować, zmienia się ich kurczliwość i zdolność do przewodzenia impulsów, co jest widoczne na obrazie EKG. Jeśli takie niedokrwienie trwa długo, komórki mięśnia sercowego zaczynają obumierać i dochodzi do zawału serca.
  • Badania laboratoryjne – wykonywane są, gdy pacjent trafia do lekarza w trakcie trwania bólu. Zaleca się wówczas badanie krwi, które ma na celu wykluczenie zawału serca. W przypadku stabilnej choroby wieńcowej wyniki badań krwi są zazwyczaj w normie.
  • Test obciążeniowy – badanie przeprowadzane jest w celu zmierzenia obciążenia, któremu można poddać serce chorego zanim pojawi się ból świadczący o początkach choroby niedokrwiennej serca. Badanie polega na przytwierdzeniu do ciała chorego elektrod, które mają za zadanie rejestrować pracę serca w trakcie wysiłku fizycznego, najczęściej pacjent musi chodzić po elektrycznie sterowanej bieżni lub czasami ćwiczyć na rowerku. Osoba nadzorująca przebieg testu obciążeniowego może zwiększać wysiłek badanego przez odpowiednie nachylanie bieżni i zmianę prędkości chodzenia. Obciążenie zwiększa się do momentu, aż wysiłek pacjenta osiągnie poziom charakterystyczny dla jego wieku.
  • Echokardiogram – należy do badań obrazowych i jest jednym z najbardziej użytecznych badań mięśnia sercowego. W badaniu wykorzystywane są ultradźwięki, które odbijają się od struktur ciała, a po powrocie do urządzenia są zamieniane na obraz. Echokardiogram wykorzystywany jest do oceny pracy mięśnia sercowego, zastawek serca oraz do wykrywania chorób i oceny leczenia serca po operacjach. W diagnostyce stabilnej choroby wieńcowej wykorzystywany jest echokardiogram wysiłkowy. Badanie wykonuje się chwilę przed oraz bezpośrednio po wysiłku fizycznym, którym zazwyczaj jest spacer po ruchomej bieżni lub też jazda na rowerze ćwiczeniowym. Gdy pacjent nie może być poddany takiemu wysiłkowi, zazwyczaj podaje się mu odpowiedni lek zwiększający pracę serca. Badanie pozwala na zaobserwowanie kurczenia się serca i ruchomości jego ścian podczas wysiłku fizycznego, co pomaga w rozpoznaniu zmniejszonego przepływu krwi i niedostatecznego odżywienia serca, które w spoczynku nie jest widoczne. Przy niestabilnej chorobie wieńcowej oraz przy zawale serca w celach diagnostycznych wykorzystuje się echokardiogram przezklatkowy. Badanie polega na przyłożeniu do klatki piersiowej leżącego na plecach chorego głowicy echokardiografu. Badanie jest całkowicie bezbolesne i nieinwazyjne.
  • Cewnikowanie serca – jest również badaniem obrazowym, jednak dosyć rzadko wykorzystywanym. Przy pomocy tego badania można dokładnie obejrzeć tętnice wieńcowe i znaleźć miejsce ich zwężenia. Przed badaniem pacjent powinien zostać znieczulony, zazwyczaj od pasa w dół. Nad leżącym pacjentem znajduje się lampa rentgenowska, a badanie polega na wprowadzeniu do naczynia cewnika, przez który podaje się kontrast. Dzięki zastosowaniu promieni rentgenowskich możliwe jest zobaczenie jak kontrast przepływa przez naczynia. Jeśli lekarz podczas badania zauważy zwężone naczynie, wówczas może je poszerzyć za pomocą stentów umieszczanych w miejscach zwężeń.
  • RTG klatki piersiowej – w kardiologii zdjęcie klatki piersiowej wykorzystywane jest głównie w celu oceny wielkości serca i zaobserwowania ewentualnych zmian w płucach.
  • CT – tomografia komputerowa i MRItomografia rezonansu magnetycznego – dzięki tym badaniom możliwe jest określenie stanu serca i ewentualnych wad w jego budowie.
  • Scyntygrafia serca – przy pomocy tego badania możliwe jest określenie obszaru uszkodzenia serca.

Leczenie choroby wieńcowej

W początkowych fazach leczenie choroby wieńcowej polega na zwalczaniu czynników ryzyka. Konieczne jest więc zaprzestanie palenia, dbanie o odpowiednią wagę i zwiększenie aktywności fizycznej. Należy także starać się obniżyć poziom cholesterolu i glukozy, jeśli jest on podwyższony oraz leczyć nadciśnienie, jeśli występuje. Ponadto zalecane jest stosowanie leków przeciwzakrzepowych, które zapobiegają zlepianiu się płytek krwi i tworzeniu zakrzepów oraz leków przeciwniedokrwiennych, które spowalniają pracę serca i zmniejszają jego zapotrzebowanie na tlen.

Jeśli objawy choroby nie są zbyt nasilone, to opisane wcześniej leczenie jest zazwyczaj wystarczające. Jednak często konieczne są również dodatkowe terapie. Zazwyczaj należą do nich: leczenie operacyjne i leczenie przezskórne. Jednak są to metody inwazyjne i wiążą się z ingerencją w ciało pacjenta.  W przypadku oby metod celem leczenia jest zwiększenie ukrwienia mięśnia sercowego. Za pomocą metod chirurgicznych możliwe jest utworzenie nowych naczyń doprowadzających krew do serca, natomiast za pomocą metod przezskórnych poszerza się istniejące naczynia, które zostały zwężone przez postępującą miażdżycę.

Profilaktyka

Zapobieganie chorobie wieńcowej opiera się głównie na unikaniu czynników ryzyka. Dlatego należy:

  • kontrolować swoją wagę i systematycznie uprawiać aktywność fizyczną,
  • stosować dietę obfitującą w owoce i warzywa, unikać natomiast potraw tłustych i smażonych,
  • zaprzestać palenia papierosów,
  • kontrolować poziom cholesterolu i starać się obniżać, jeśli jest on zbyt wysoki,
  • kontrolować nadciśnienie, jeśli występuje,
  • w miarę możliwości unikać stresów.

Ponadto, jeśli chorujesz na cukrzycę, staraj się ją kontrolować przez stosowanie odpowiedniej diety, leków i badanie poziomu glukozy we krwi.

Wykluczając wymienione wyżej elementy z życia codziennego można w pewnym stopniu ograniczać ryzyko rozwoju choroby. Niestety na niektóre czynniki ryzyka nie mamy wpływu.

Powikłania

Najczęściej występującym powikłaniem choroby wieńcowej jest zawał serca. Pojawiają się również zaburzenia rytmu serca oraz niewydolność krążenia. Dzięki odpowiedniemu postępowaniu leczniczemu można zmniejszyć ryzyko pojawienia się powikłań.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: