Łysienie plackowate


Łysienie plackowate jest dolegliwością, która może wystąpić zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Może pojawić się w różnym wieku, jednak zazwyczaj pierwsze objawy występują już w okresie dzieciństwa lub też dojrzewania. Niemal 60% przypadków łysienia plackowatego diagnozuje się jeszcze przed ukończeniem przez pacjentów 20 roku życia. Łysienie plackowate definiowane jest jako przejściowe lub też trwałe ogniska łysienia różnej wielkości i o różnym kształcie. Ten typ łysienia dotyczy najczęściej skóry głowy, jednak może pojawić się także na innych, owłosionych częściach ciała. W literaturze znaleźć można przypadki łysienia plackowatego okolic płciowych oraz pachowych, a nawet utraty brwi oraz rzęs.

W łysieniu plackowatym zmiany pojawiają się najczęściej nagle, a sam przebieg choroby jest bardzo zróżnicowany. Nasilenie choroby także może być różne u poszczególnych pacjentów. Pojawić się może jedno ognisko wyłysienia, które utrzymuje się przez dłuższy czas, a także mogą stale pojawiać się nowe ogniska. Charakterystyczne dla choroby są nawroty oraz występowanie okresowych zaostrzeń. Najczęściej ogniska utrzymują się na obwodzie owłosionej skóry głowy w okolicach skroniowych oraz potylicznych. Włosy zazwyczaj odrastają samoistnie po kilku lub też kilkunastu miesiącach.

Łysienie plackowate - kobieta z łysym plackiemZaraz po łysieniu androgenowym łysienie plackowate jest najczęstszą przyczyną utraty włosów. Szacuje się, że niemal 2% wszystkich osób zgłaszających się do dermatologa cierpi z powodu łysienia plackowatego.

Wyróżnić można trzy podstawowe odmiany łysienia plackowatego:

  • łysienie plackowate zwykłe,
  • łysienie plackowate uogólnione,
  • łysienie plackowate całkowite.

Zdarza się, że w przebiegu choroby włosy nie odrastają, wówczas można mówić o tak zwanym łysieniu plackowatym złośliwym. W tym przypadku leczenie łysienia nie jest możliwe.

Objawy łysienia plackowatego

Łysienie plackowate zwykłe objawia się okrągłymi i/lub owalnymi ogniskami na skórze głowy, które moją się ze sobą zlewać. Ogniska pozbawione włosów mają od 1 do 5 centymetrów średnicy, a skóra w tych miejscach jest kremowo-żółta.

W łysieniu plackowatym całkowitym i uogólnionym obserwuje się całkowity brak włosów na skórze głowy. Te dwie odmiany choroby różnią się pod względem obecności lub braku owłosienia w obrębie innych owłosionych okolic ciała. W przypadku łysienia plackowatego całkowitego owłosienie to występuje, natomiast w przypadku łysienia plackowatego uogólnionego włosy nie występują także w innych okolicach ciała.

Poza częściowym lub też całkowitym wyłysieniem, łysieniu plackowatemu nie towarzyszą inne zmiany na skórze. W około 12-15% przypadków pojawić się mogą jednak zmiany dystroficzne płytek paznokciowych. Objawiają się one jako punkcikowate wgłębienia, zwłóknienia, ścieńczenia płytek paznokciowych oraz podłużne pobruzdowania. Ponadto pojawić się mogą także rozdwojenia wolnego brzegu płytki paznokcia. Zmiany takie zdecydowanie częściej dotyczą dzieci z łysieniem plackowatym niż dorosłych.

Przyczyny powstawania

Da tej pory nie poznano przyczyn łysienia plackowatego. Podejrzewa się, że w około 20% przypadków choroba ma podłoże dziedziczne. Wydaje się jednak, że łysienie plackowate nie jest chorobą dziedziczoną z powodu pojedynczego genu, lecz jest łącznym efektem predyspozycji wielogenowej oraz czynników środowiskowych, przede wszystkim stresu.

Mimo, że przyczyna choroby nie została poznana, to podejrzewa się, że na jej rozwój wpływ mogą mieć:

  • czynniki genetyczne,
  • zaburzenia immunologiczne i gruczołów dokrewnych,
  • narażenie na stres.



Przyczyn łysienia plackowatego naukowcy dopatrują się także w zaburzeniach cyklu wzrosty włosa, a dokładnie w zbyt szybkim przechodzeniu z fazy anagenu (fazy wzrostu), która powinna trwać kilka lat do fazy katagenu (w czasie tej fazy włosy obumierają), która powinna trwać od 2 do 3 tygodni. Jednak do tej pory teoria ta nie została do końca potwierdzona, a czynniki odpowiedzialne za proces łysienia nie zostały zdefiniowane.

Potwierdzone zostało jedynie, że utrata włosów ma charakter zapalny, lecz nie występują na skórze widoczne w postaci zaczerwienień zmiany czy też wzmożone ucieplenie. W wyniku pewnych zmian dochodzi do wzmożonej produkcji substancji określanych jako czynniki zapalne, do tworzenia się nacieku w okolicy mieszków włosowych, a także do rozwoju odpowiedzi immunologicznej typu komórkowego.

Popularna jest też teoria, że łysienie plackowate ma podłoże autoimmunologiczne. Pewne jest, że łysienie plackowate współistnieje z innymi chorobami, w których występują zjawiska autoimmunologiczne (np. z bielactwem, cukrzycą typu I, toczniem rumieniowatym oraz z chorobą Hashimoto), a także posiada wysokie miana przeciwciał, co świadczyć może o prawdziwości tych przypuszczeń. W miejscu zajętym przez chorobę dochodzi do gromadzenia się komórek układu odpornościowego (dokładnie limfocytów T), a następnie do bezpośredniego lub też pośredniego (za pomocą specyficznych cząstek produkowanych przez limfocyty, określanych jako cytokiny) niszczenia komórek mieszków włosowych. Nie jest wiadome, dlaczego tylko część włosów jest zajęta chorobą. Jednak gdy reakcja immunologiczna minie, włosy zaczynają odrastać.

Wyróżnić można także łysienie plackowate przewlekłe, w którym występują przede wszystkim limfocyty cytotoksyczne uruchamiające zaprogramowaną śmierć komórki. Prawdopodobnie przewlekłe łysienie plackowate związane jest z różnymi czynnikami środowiskowymi. Możliwe, że wpływ na łysienie ma:

  • obecność wewnętrznego ogniska zakażenia,
  • obecność w organizmie substancji pochodzenia wirusowego lub też bakteryjnego, które mogą wywołać aktywację limfocytów,
  • mikrourazy i widoczne uszkodzenia skóry głowy.

Pod wpływem wymienionych czynników dojść może do zmian w normalnie funkcjonującym cyklu wzrostu włosa.

Diagnostyka

Zdiagnozowanie łysienia plackowatego nie jest trudne. Najczęściej niepotrzebne są żadne dodatkowe badania, a lekarzowi wystarcza obejrzenie łysych placków. W razie wątpliwości co do przyczyn utraty włosów, zalecane jest przeprowadzenie badań krwi lub też pobranie próbek skóry z łysych miejsc. Zdarza się, że konieczne jest wykonanie biopsji skóry, w celu zbadania jej pod mikroskopem.

Leczenie łysienia plackowatego

W leczeniu łysienia plackowatego wykorzystuje się leki takie jak:

  • drażniące miejscowo środki, np. cygnolina,
  • preparaty immunomodulujące, np. PUVA,
  • immunoterapię miejscową za pomocą alergenów kontaktowych,
  • leki przeciwzapalne oraz immunosupresyjne, np. kortykosteroidy oraz cyklosporynę,
  • środki nieswoiście stymulujące wzrost włosów, np. minoksydyl.

Najczęściej stosowanymi lekami zewnętrznymi w przypadku łysienia plackowatego są: kortykosteroidy, cygnolina, minoksydyl oraz miejscowa immunoterapia. W terapii ogólnej wykorzystuje się głównie: cyklosporynę, fotochemoterapię oraz kortykosteroidy.

Kortykosteroidy wstrzykuje się w miejsca, w których brakuje włosów raz w miesiącu. Skutkami niepożądanymi tej terapii mogą być atrofie skóry oraz odczuwanie bólu. Kortykosteroidy mogą być także przyjmowane w postaci tabletek. Efekty w tym przypadku są zauważalne już po około 4 tygodniach od wprowadzenia leczenia. Jednak i w tym przypadku mogą wystąpić skutki uboczne, przede wszystkim: katarakta, wahania nastroju, migreny, osteoporoza, cukrzyca oraz nadciśnienie. Z tego względu terapia ta jest stosowana tylko przez kilka tygodni i jako ostatnia z możliwych terapii.

Leczenie łysienia plackowatego możliwe jest także przy wykorzystaniu lasera. Zabieg taki jest krótki i bezbolesny, a także nie grozi pojawieniem się efektów ubocznych. Jednym z minusów tej terapii może być czas oczekiwania na efekty. Aby zabieg był skuteczny często wymaga od ośmiu do nawet trzydziestu sesji, mniej więcej dwa lub cztery razy w tygodniu. Zabieg wykorzystuje promieniowanie laserowe, które penetruje skórę i pobudza komórki do wzrostu włosów. Terapia ta sprawia, że odrastające włosy są grubsze i mocniejsze, a laser nie wpływa na nie destrukcyjnie, gdyż nie wykorzystuje ciepła. Terapia ta jest niestety nieskuteczna w przypadku całkowitego wyłysienia.

Jedną z często stosowanych metod o wysokiej skuteczności jest DCP. Difenylocyklopropenon (DCP) jest alergenem kontaktowym, który powoduje podrażnienie skóry w miejscu podania. Skutkiem jest powstanie odczynu alergicznego – zaczerwienienia, swędzenia oraz obrzęku. Alergen wykrywany jest następnie przez układ odpornościowy, który wysyła w tamtym kierunku białe krwinki. Białe krwinki zwalczają stan zapalny wywołany przez podaną substancję, a jednocześnie pobudzają do wzrostu cebulki włosów. W efekcie włosy przestają wypadać. Metoda ta obecnie jest jedną z najskuteczniejszych terapii wykorzystywanych przy łysieniu plackowatym.

W celu stymulacji wzrostu włosów w łysieniu plackowatym można także skorzystać z usług osoby zajmującej się medycyną naturalną. Terapia za pomocą masażu doskonale stymuluje skórę. Pomocna okazać się może także aromaterapia, a szczególnie mieszanki olejków eterycznych: rozmarynowego, tymiankowego oraz lawendowego.

Znane są domowe sposoby walki z łysieniem. Terapię łysienia plackowatego można wspomóc przez stosowanie okładów z soku z cebuli. W celu wykonania takiego okładu należy pokroić w plastry cebulę, a następnie zmiksować. Powstały sok może być przechowywany w lodówce, jednak przed każdym nałożeniem na głowę koniecznie trzeba go ogrzać do temperatury pokojowej oraz wymieszać. Sokiem takim należy smarować łyse miejsca, zabieg powinno się powtarzać dwa razy dziennie, a pierwszych efektów należy się spodziewać po upływie dwóch tygodni.

Powszechne jest także niepodejmowanie żadnej terapii przy łysieniu plackowatym. Często po pewnym czasie dochodzi do samoistnego odrastania włosów. Niepodejmowanie żadnych działań jest szczególnie zalecane, jeżeli na skórze głowy pacjenta występuje tylko jeden lub dwa łyse placki. Wówczas niewielka zmiana fryzury może zakryć brak owłosienia w danym miejscu, a po upływie kilku miesięcy w tych miejscach włosy zaczną same odrastać.

Profilaktyka

Można próbować zapobiegać nawrotom łysienia plackowatego. Przede wszystkim w tym celu należy wzmacniać swoje włosy poprzez stosowanie odpowiedniej diety i odżywiających kosmetyków. Do diety należy wprowadzić odpowiednie ilości białka, które jest budulcem włosów. Z tego względu zaleca się spożywanie mięs, jaj oraz produktów strączkowych, takich jak fasola. Warto spożywać także rodzynki, które są bogatym źródłem żelaza. Ponadto zaleca się picie dużych ilości wody mineralnej, nawet około 10 szklanek dziennie i przyjmowanie suplementów zawierających witaminę B6.

Powikłania

Mimo, że przyczyny łysienia plackowatego nie są do końca jasne, to choroba ta jest coraz lepiej poznana przez naukowców. Łysienie plackowate może w niewielkim stopniu zwiększać ryzyko zachorowania na inne choroby autoimmunologiczne, takie jak zaburzenia tarczycy czy też niedokrwistość złośliwa.

Ocena artykułu
[Łącznie: 0 Średnio: 0]


Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: