Łysienie bliznowaciejące


Łysienie bliznowaciejące to określenie obejmujące grupę chorób, których cechą wspólną jest utrata włosów związana z powstaniem zbliznowaciałej tkanki łącznej. Tkanka ta pojawia się w ubytkach, które powstają w wyniku różnych chorób oraz patologii i charakteryzuje się niezdolnością wytwarzania mieszków włosowych koniecznych do wzrostu włosów.

Wyróżnić można dwa rodzaje łysienia bliznowaciejącego:

  • łysienie pierwszorzędowe,
  • łysienie drugorzędowe.

W łysieniu pierwszorzędowym dochodzi do destrukcyjnego procesu zapalnego, który atakuje torebki włosów. W łysieniu drugorzędowym niszczenie torebek jest efektem procesu, który towarzyszy na przykład urazom zewnętrznym, a w tym także ostrym infekcjom, napromieniowaniu, poparzeniom skóry czy też zmianom nowotworowym.

Objawy łysienia bliznowaciejącego

Włosy na ręcePodstawowym objawem łysienia bliznowaciejącego jest utrata włosów z wytworzeniem szpecących blizn, najczęściej o charakterze ogniskowym. Pomiędzy poszczególnymi ogniskami chorobowymi znajdują się kępki włosów, określa się to jako tak zwany objaw pędzla.

Zależnie od przyczyny łysienia bliznowaciejącego pojawić się mogą także inne objawy, między innymi:

  • wykładniki stanu zapalnego – zaczerwienienie tkanek, łuszcząca się skóra oraz obrzęk tkanek,
  • świąd,
  • palenie, ból lub też nadwrażliwość skóry głowy.

Przyczyny powstawania

Łysienie bliznowaciejące może mieć wiele przyczyn, może być także skutkiem bardzo poważnych chorób ogólnoustrojowych oraz wrodzonych wad. Ze względu na przyczyny łysienie bliznowaciejące można podzielić na dwie grupy:

  • samoistne,
  • wtórne – przyczyna bliznowacenia nie jest zlokalizowana w mieszku włosowym lecz na zewnątrz, np. uraz czy też stan zapalny.

Łysienie bliznowaciejące, szczególnie powstające samoistnie w młodym wieku związane może być z występowaniem innych poważnych schorzeń, np. o podłożu autoimmunologicznym, czyli nieprawidłowej odpowiedzi układu odpornościowego skierowanej przeciw własnemu organizmowi.

Wpływ na powstanie tej postaci łysienia mają również czynniki dziedziczne. Łysienie bliznowaciejące może być wrodzone (np. w wyniku nieprawidłowego rozwoju skóry) lub też nabyte w późniejszych okresach życia. Cechą wspólną schorzeń tych jest nieodwracalne uszkodzenie mieszków włosowych, a także nieodwracalna utrata włosów w danym obszarze skóry. Wśród niektórych przyczyn łysienia bliznowaciejącego uwarunkowanego genetycznie wymienić można:

  • pęcherzowe oddzielanie się naskórka,
  • wrodzony niedorozwój skóry,
  • wrodzony ogniskowy niedorozwój chrząstek,
  • nietrzymanie barwnika,
  • genodermatozy,
  • choroba Dariera.

Wrodzonym postaciom łysienia bliznowaciejącego towarzyszyć mogą również inne wady rozwojowe, między innymi rozszczep kręgosłupa, czy też nieprawidłowości w budowie serca.



Wrodzonymi przyczynami miejscowego łysienia bliznowatego mogą być np.:

  • naczyniaki jamiste – to małe zmiany pochodzące z naczyń włosowatych; naczyniaki mogą lokalizować się w różnych miejscach, nie tylko na skórze, ale również w narządach wewnętrznych,
  • znamię łojowe – wyglądem przypomina żółto zabarwioną brodawkę, mimo że samo nie ma skłonności do wzrostu, to drażnione może rozwijać się w raka kolczystokomórkowego; z tego względu zmianę tą powinno się usuwać chirurgicznie,
  • znamię naskórkowe – to zmiana mająca charakter twardej brodawki może występować na skórze w różnych miejscach; zmiany nie wykazują skłonności do przemian nowotworowych.

Łysienie bliznowaciejące może stanowić również powikłanie miejscowych infekcji bakteryjnych, wirusowych, pierwotniaczych lub grzybiczych. Wśród przykładów wymienić można miedzy innymi czyraki czy też półpasiec. Bez względu na rodzaj drobnoustroju chorobotwórczego infekcja zapoczątkowuje stan zapalny, który zajmuje mieszki włosowe. Stan zapalny związany jest z naciekiem komórek odpornościowych oraz wytwarzaniem przez nie substancji, które mają zwalczać zakażenie. Jednak ich działanie uszkadza również zdrowe tkanki i prowadzi do powstania blizny. Wypadanie włosów w takich przypadkach jest zależne od rozległości stanu zapalnego, najczęściej ogranicza się do jednego miejsca na skórze głowy.

Najczęstszą przyczyną łysienia bliznowaciejącego są czynniki fizyczne. Reakcja skóry głowy w wyniku uszkodzenia nie różni się zbytnio od bliznowacenia skóry w innych częściach ciała. Jednak na skórze głowy staje się to zdecydowanie bardziej widoczne z powodu braku owłosienia w miejscu blizny. Wśród czynników fizycznych powodujących łysienie bliznowaciejące wymienić można:

  • urazy, skaleczenia lub też otarcia,
  • odmrożenia,
  • oparzenia II oraz III stopnia,
  • oparzenia środkami chemicznymi,
  • promieniowanie rentgenowskie,
  • prąd elektryczny.

Łysienie bliznowaciejące często występuje u osób które zawodowo narażone są na styczność z promieniowaniem rentgenowskim. Jest to związane z uszkadzającym działaniem promieniowania rentgenowskiego na tkanki. W przypadku nawet wielokrotnego wykonywania zdjęć rentgenowskich nie ma zagrożenia rozwinięcia się choroby, gdyż dawka promieniowania jest wówczas zbyt niska. Przeciętny pacjent nie jest narażony więc na rozwój łysienia bliznowaciejącego.

Proces zapalny prowadzący do niszczenia oraz bliznowacenia tkanek jest wywoływany nie tylko przez drobnoustroje chorobotwórcze, może być także skutkiem nieprawidłowych reakcji własnego organizmu. Wówczas mówić można o chorobach autoimmunologicznych. Patologie takie opierają się na nieprawidłowym rozpoznaniu przez komórki odpornościowe własnych tkanek jako wrogie i obce. Rezultatem jest ich zaatakowanie, utworzenie stanu zapalnego oraz zniszczenie. Wówczas łysienie bliznowaciejące jest wynikiem umiejscowienia się ogniska chorobowego na owłosionej skórze głowy. Wśród niektórych przyczyn autoagresji wymienić można:

  • liszaj twardzinowy i zanikowy,
  • sarkoidozę,
  • twardzinę – postać miejscową, która obejmuje skórę głowy,
  • skórną postać tocznia rumieniowatego.

Łysienie bliznowaciejące pojawia się także w wyniku rozwoju miejscowego procesu nowotworowego lub też rzadziej przerzutów nowotworowych na skórę głowy. Wśród nowotworów będących najczęstszą przyczyną bliznowacenia wymienić można:

  • raki kolczystokomórkowe,
  • naczyniaki krwionośne oraz chłonne,
  • nabłoniaki podstawnokomórkowe (guz miejscowo złośliwy),
  • guzy przerzutowe.

Nowotwory naciekają, znajdujące się obok tkanki oraz prowadzą do ich zniszczenia i zastąpienia przez zbliznowaciałą tkanką łączną.

Diagnostyka

Diagnoza stawiana jest zazwyczaj na podstawie:

  • rozmowy z pacjentem,
  • badania przedmiotowego,
  • badań dodatkowych.

Jeżeli istnieje podejrzenie o samoistne łysienie bliznowaciejące konieczne jest także zebranie wywiadu w kierunku chorób o podłożu autoimmunologicznym.

W badaniu przedmiotowym lekarz ogląda zmiany chorobowe. Wykorzystuje w tym przypadku dermatoskop, który umożliwia obejrzenie tkanek w odpowiednim powiększeniu. Już w tym momencie lekarz może zauważyć charakterystyczne cechy łysienia bliznowaciejącego, czyli zanik mieszków włosowych.

W celu potwierdzenia diagnozy konieczne jednak może być pobranie wycinka tkanki, czyli biopsja oraz badanie tkanki pod mikroskopem. Badania laboratoryjne mają tutaj drugorzędną rolę, mogą być wykorzystywane w celu wykluczenia innych postaci nadmiernej utraty włosów.

Leczenie łysienia bliznowaciejącego

Leczenie łysienia bliznowaciejącego nie jest łatwe, ponieważ nie stanowi jednorodnej grupy chorób. Możliwości leczenia są w tym przypadku ograniczone. Jest to związane przede wszystkim z nieodwracalnymi zniszczeniami w obrębie mieszków włosowych. Oznacza to, że powstałych już zmian nie da się cofnąć, terapia opiera się jednak na hamowaniu w miarę możliwości postępu wypadania włosów oraz na usunięciu przyczyny powstawania zmian.

Łysienie bliznowaciejące można leczyć za pomocą środków farmakologicznych i metod chirurgicznych. Leczenie farmakologiczne dotyczy przede wszystkim pacjentów, u których przyczyna łysienia ma źródło w infekcji oraz zapaleniu. W przypadku infekcji, w zależności od rodzaju stosować można środki przeciwgrzybiczne lub też antybiotyki. W przypadku zapaleń stosuje się środki przeciwzapalne.

Gdy przyczyną łysienia bliznowaciejącego jest autoagresja lub ogólnoustrojowe choroby tkanki łącznej, wykorzystuje się często leczenie immunomodulujące. Terapia taka opiera się na przyjmowaniu leków ingerujących w aktywność układu immunologicznego. W przypadkach takich łysienie to jedynie element obrazu chorobowego i często nie jest to największy problem pacjenta.

Najlepszą metodą leczenia  łysienia bliznowaciejącego jest interwencja chirurgiczna. Polegać ona może na:

  • usunięciu tkanki zbliznowaciałej oraz naciągnięciu zdrowej skóry, która otacza ubytek,
  • przeszczepieniu owłosionego płata skóry,
  • przeszczepieniu włosów.

Leczenie za pomocą metod chirurgicznych stosuje się przede wszystkim u młodych osób, u których blizna ma charakter stabilny oraz nie przekracza 30% powierzchni owłosionej skóry głowy. Możliwe jest także wykonanie operacji obejmującej większą powierzchnię skóry głowy, jednak związane jest to z dłuższym pobytem w szpitalu oraz ze zdecydowanie większym ryzykiem niepowodzenia. Konieczne jest wówczas także powtarzanie zabiegów.

Aktualnie większość operacji dotyczy osób po przebytych oparzeniach oraz urazach skóry, a także po miejscowym usunięciu guza nowotworowego. Niestety występują tutaj pewne ograniczenia, w wielu przypadkach nie ma pewności, że operacyjnie usunięta zmiana nie wznowi się lub czy proces chorobowy nie rozwinie się po raz kolejny na zoperowanej tkance. Kolejnym ograniczeniem w stosowaniu metod operacyjnych jest dostępność klinik oferujących takie zabiegi, a także cena operacji, która skutecznie odstrasza wielu chętnych.

Często z utratą włosów wiąże się obniżenie poczucia własnej wartości. Wówczas nie należy zapominać o wsparciu rodziny oraz znajomych osoby chorej. Dobre efekty przynosi także psychoterapia.

Profilaktyka

Zapobieganie łysieniu bliznowaciejącemu nie jest możliwe.

Powikłania

Łysienie bliznowaciejące prowadzi do trwałego zniszczenia mieszków włosowych, a co za tym idzie do trwałej utraty włosów. Stosowanie wszelkich środków na porost włosów jest w tym przypadku nieskuteczne.

Ocena artykułu
[Łącznie: 0 Średnio: 0]


Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: