Łysienie androgenowe


Łysienie androgenowe jest najczęstszą przyczyną utraty włosów zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Stanowi około 95% wszystkich diagnozowanych przypadków łysienia. Ze względu na fakt, że zdecydowanie częściej pojawia się u mężczyzn jest określane także łysieniem typu męskiego. Jednak szacuje się, że nawet około 20-60% kobiet przed 60 rokiem życia może cierpieć z powodu tej choroby.

Objawy łysienia androgenowego

Pierwsze objawy łysienia androgenowego u mężczyzn pojawiają się najczęściej w okolicach 20-30 roku życia, w przypadku kobiet staje się to trochę później, powyżej 30 roku życia. Jednak nie stanowi to reguły.

Łysienie androgenowe u mężczyznyU mężczyzn łysienie androgenowe objawia się stopniową utratą włosów rozpoczynającą się od skroni. Na samym czubku głowy włosy stają się coraz cieńsze i słabsze, co następnie rozszerza się na dalsze partie owłosionej skóry głowy. W końcu pozostać może wyłącznie pas włosów po bokach oraz z tyłu głowy. Jednak rzadko dochodzi do całkowitego wyłysienia.

W przypadku kobiet włosy stają się coraz cieńsze na całej głowie, jednak linia włosów się nie cofa. Ten typ łysienia androgenowego określany jest jako łysienie kobiece, jednak może dotyczyć także mężczyzn. Ponadto łysienie androgenowe u kobiet objawia się przerzedzeniem przedziałka, co widoczne jest szczególne podczas czesania. W kobiecym typie łysienia androgenowego bardzo rzadko dochodzi do całkowitego wyłysienia w okolicach czubka głowy.

U części chorych osób wokół mieszków włosowych rozwija się naciek zapalny, czego skutkiem są tworzące się blizny w miejscach po utraconych włosach. Jest to typ łysienia androgenowego z bliznowaceniem, postać ta zdecydowanie gorzej rokuje w porównaniu do prostego łysienia androgenowego.

Przyczyny powstawania

Na pojawienie się łysienia androgenowego wpływ mieć mogą czynniki genetyczne oraz środowiskowe. Szacuje się, że pojawienie się łysienia androgenowego typu męskiego, a także jego nasilenie  jest zależne od liczb krewnych I oraz II stopnia zmagających się z łysieniem androgenowym. Łysienie androgenowe nie zostało jednak do końca zbadane, istnieje jeszcze wiele czynników mogących wpływać na pojawienie się łysienia tego typu.

Cykl wzrostu włosa można podzielić na trzy fazy:

  • anagen – powinien trwać kilka lat, w czasie tej fazy następuje wzrost nowego włosa,
  • katagen – jest to okres trwający od 2 do 3 tygodni, w czasie których następuje obumarcie włosa,
  • telogen – jest fazą trwającą kilka miesięcy, podczas tej fazy martwy włos jest wypychany przez noworosnący.

W czasie katagenu zmniejszeniu ulegają procesy metaboliczne we włosie, wówczas ulega on skróceniu oraz traci łączność z brodawką. Następnie włos przechodzi w fazę telogenu, ulega stopniowemu ścieńczeniu oraz wypada. Fazy cyklu wzrostu włosa przebiegają u człowieka niesynchroniczne. U osoby zdrowej w fazie anagenu powinno się znajdować około 85% włosów, 15% w fazie telogenu oraz zaledwie 1% w fazie katagenu. Gdy do czynienia mamy z łysieniem androgenowym dochodzi do wydłużenia fazy telogenu, co w badaniu przy użyciu trichogramu widoczne jest jako zwiększenie ilości włosów telogenowych do około 30% oraz zmniejszeniu ilości włosów w fazie anagenu.

W łysieniu androgenowym znaczną rolę odgrywają hormony określane jako androgeny. Maja one istotne znaczenie w rozwoju płciowym mężczyzn. Hormony te spełniają także istotne funkcje w przypadku kobiet. U osób obu płci wpływają na wzrost włosów, a także na popęd płciowy. W przypadku mężczyzn łysienie androgenowe jest również związane z genetyczną wrażliwością mieszków włosowych na dihydrotestosteron (DHT), co skutkuje osłabieniem włosów oraz skróceniem długości ich życia.

Mimo, że wymienione wyżej czynniki wydają się mieć najistotniejszy wpływ na stan włosów, a także na ich ewentualną utratę, to jednak nie należy zapominać o ważnym wpływie trybu życia na stan włosów. Czynnikiem, który ma zdecydowany wpływ na utratę włosów jest stres. Ponadto ostatnie badania dowodzą, że ryzyko nadmiernej utraty włosów może występować również u osób, które podnoszą duże ciężary. Związane jest to ze znacznym zwiększeniem poziomu testosteronu u tych osób.

Wśród przyczyn łysienia androgenowego u kobiet, podobnie jak u mężczyzn na pierwszym miejscu wymienia się czynniki genetyczne. Dochodzić może do mutacji genów odpowiedzialnych za wytwarzane androgenów, przekształcania ich do dihydroepitestosteronu, a także genów kodujących receptory dla androgenów. Przez mutacje w genach receptorów dochodzić może do powstawania znacznej wrażliwości na hormon, czego skutkiem jest wzmożenie efektu działania jego normalnego stężenia w porównaniu do osoby zdrowej.



Przyczyną łysienia androgenowego u kobiet może być także hiperandrogenizm, który związany może być między innymi z przyjmowaniem syntetycznych preparatów progesteronowych znajdujących się w tabletkach antykoncepcyjnych lub też z zespołem policystycznych jajników. Hiperandrogenizm prowadzi do powstawania coraz krótszych, cieńszych i jaśniejszych włosów. Ponadto podwyższony poziom androgenów skraca trwanie fazy anagenu i jednocześnie wydłuża czas, w którym mieszek włosowy wytwarza nowy włos po utracie włosa telogenowego.

Poza tym istnieją podejrzenia, że wpływ na łysienie androgenowe mogą mieć stosowane szampony, lakiery do włosów, a także czynniki zawodowe.

Diagnostyka

W przypadku mężczyzn zdiagnozowanie łysienia androgenowego jest stosunkowo proste i często nie wymaga żadnych dodatkowych badań. Do rozpoznania dochodzi już podczas badania klinicznego. Wykorzystuje się tutaj szczegółową rozmowę z pacjentem o przebiegu łysienia, czasie od kiedy wypadają włosy, a także o prowadzonym do tej pory leczeniu i przypadkach występowania łysienia w rodzinie. Następnie lekarz przechodzi do badania, w którym przeprowadza ocenę zaawansowania procesu łysienia i obecnych zmian, które stosunkowo często towarzyszą łysieniu androgenowemu. Zmiany, takie jak trądzik, hirsutyzm czy też łojotok również powodowane są przez wysoki poziom androgenów, dlatego często współwystępują z łysieniem androgenowym.

U kobiet często konieczne jest przeprowadzenie odpowiednich testów. Poza wywiadem oraz przeprowadzeniem badania przedmiotowego konieczne są także dodatkowe badania włosów. Szczególne znaczenie ma trichogram, czyli badane mające na celu dokładną ocenę wyglądu włosów, określenie ilości włosów znajdujących się w konkretnych fazach cyklu (anagen, katagen, telogen), a także badania hormonalne, co jest ważne ze względu na przyczynę powstawania łysienia androgenowego. Kobietom zaleca się przede wszystkim badanie poziomu:

  • wolnego i całkowitego cholesterolu,
  • dihydroepitestosteronu,
  • estrogenów,
  • TSH,
  • ferrytyny,
  • hormonów tarczycy.

Zazwyczaj rozpoznanie łysienia androgenowego u kobiet możliwe jest już na podstawie wyników trichoskopii, lecz zdarza się, że aby uzyskać całkowitą pewność konieczne jest wykonanie biopsji.

Warto także pamiętać, że łysienie androgenowe u kobiet często stanowi objaw zaburzeń hormonalnych, szczególnie takich jak: zespół wielotorbielowatych jajników, zespół nadnerczowo-płciowy, guzy jajników oraz nadnerczy, a także zespół Cushinga.

Leczenie łysienia androgenowego

Często leczenie łysienia androgenowego, szczególnie w przypadku mężczyzn nie jest konieczne. Znaczna część mężczyzn akceptuje swój wygląd i nie podejmuje żadnych kroków. Jednak możliwe jest podjęcie odpowiednich czynności, które mogą zatrzymać lub też w pewnym stopniu ograniczyć nadmierne wypadanie włosów. Jeżeli leczenie podejmuje się we wczesnym stadium łysienia androgenowego to możliwy jest także ponowny wzrost włosów w miejscach, z których one już wypadły.

Leczenie łysienia androgenowego można przeprowadzać za pomocą środków farmakologicznych, a dokładnie leku o nazwie minoksydyl. Jego działanie opiera się najprawdopodobniej na rozszerzaniu naczyń krwionośnych skóry, czego skutkiem jest poprawa krążenia oraz hamowanie postępu utraty włosów i ponowny wzrost włosów. Lek stosowany jest miejscowo na owłosionej skórze głowy, a efekty widoczne są już po kilku miesiącach stosowania. Niestety pozytywny skutek stosowania leku widoczny jest jedynie podczas jego stosowania. Po odstawieniu włosy zaczynają ponownie wypadać, a proces łysienia postępuje na nowo.

W terapii łysienia androgenowego wykorzystuje się także amineksyl – jest on podobny w budowie do minoksydylu, jednak nie wykazuje działania na układ krążenia. Jego funkcje ograniczają się do hamowania procesu włóknienia okołomieszkowego. Stosowanie amineksylu zalecane jest przez 2-3 miesiące 2 razy do roku.

U mężczyzn stosowany może być także preparat hamujący powstawanie dihydroepitestosteronu. Dzięki zahamowaniu wytwarzania tego związku, zatrzymane także zostaje wypadanie włosów, czego efekty widoczne są już po kilku miesiącach. Niestety również w tym przypadku efekty leczenia widoczne są tylko w trakcie przyjmowania leku i ustępują po zaprzestaniu jego stosowania.

W przypadku kobiet, u których stwierdza się podwyższone stężenie androgenów stosowane są leki, które wpływają na ich poziom oraz aktywność. Najczęściej stosowanymi środkami są estrogeny oraz octan cyproteronu. Oba związku stanowią składnik tabletek antykoncepcyjnych. Zadaniem estrogenów jest zwiększanie poziomu białka SHBG, które wiąże androgeny. Związane z białkiem hormony są nieaktywne. Natomiast wpływ octanu cyproteronu polega na blokowaniu wiązania się androgenów z receptorami, przez co zaburzeniu ulega ich działanie.

Wśród innych preparatów wykorzystywanych w leczeniu łysienia androgenowego przede wszystkim zaleca się stosowanie witaminy B6, biotyny, cysteiny, a także analogów niektórych prostaglandyn.

W późniejszych stadiach łysienia androgenowego leczenie nieinwazyjne nie jest skuteczne, ponieważ choroba prowadzi do zniszczenia mieszków włosowych. Wówczas konieczny może być przeszczep włosów. Jednak jest to żmudna i czasochłonna metoda. Opiera się na pokrywaniu łysych okolic skóry głowy przeszczepami fragmentów skóry zawierającej mieszki włosowe, pobranych z miejsc na skórze głowy, gdzie włosy są zachowane.

Profilaktyka

Ze względu na przyczyny powstawania łysienia androgenowego zapobieganie chorobie nie jest możliwe. Niestety w przypadku łysienia tego rodzaju, ani zmiana przyzwyczajeń żywieniowych, ani stosowanie specjalnych suplementów diety, szamponów czy innych kosmetyków nie jest skuteczne. Warto pamiętać, że w przypadku łysienia androgenowego wszelkie reklamowane „cudowne” środki nie zadziałają i jest to tylko zbędny wydatek. Jedynie leczenie łojotoku oraz łupieżu tłustego, które często towarzyszą łysieniu tego typu może przynieść pozytywne skutki opierające się na zwolnieniu tempa wypadania włosów.

Powikłania

U mężczyzn dochodzić może do całkowitej utraty włosów z czubka głowy, w końcowych stadiach choroby pozostaje jedynie owłosiony pas po bokach oraz z tyłu głowy. W przypadku kobiet najczęściej dochodzi jedynie do przerzedzenia włosów, jednak właśnie dla kobiet zwiększona utrata włosów stanowi ogromny problem nie tylko estetyczny, ale także psychologiczny. Z tego względu często wśród kobiet dochodzi do obniżenia samooceny, złego samopoczucia, a nawet do depresji.

Ocena artykułu
[Łącznie: 0 Średnio: 0]


Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: