Czyrak


Czyrak jest chorobą skóry prowadzącą do ropnego zapalenia mieszków włosowych i gruczołów łojowych. Czyraki mogą pojawić się wszędzie tam, gdzie znajdują się mieszki włosowe, również na skórze pozornie nieowłosionej, gdzie są one niewidoczne gołym okiem.

Kark, pośladki, doły pachwinowe, spojenie łonowe i miejsca gdzie skóra ociera się o siebie to rejony najbardziej narażone na pojawienie się czyraka. Najczęściej zmiany powstają na twarzy, szyi, klatce piersiowej oraz pośladkach, jednak te najbardziej bolesne dotyczą miejsc o małej ilości tkanki podskórnej, czyli okolic nosa oraz uszu. Najbardziej niebezpieczne są czyraki zlokalizowana w obrębie głowy, ponieważ stąd zakażenie w łatwy sposób przenosi się do opon mózgowych. Wielkość czyraków może dochodzić nawet do kilku centymetrów.

Zdarza się, że może pojawić się wiele czyraków zlokalizowanych blisko siebie, które łączą się w jedną zmianę. Zjawisko to nasi nazwę karbunkułu lub też czyraka gromadnego. Natomiast występowanie wielu pojedynczych czyraków określa się mianem czyraczności.

Objawy czyraka

Czyrak - zdjęcieW początkowym etapie rozwoju czyraka objawia on się niewielkim zaczerwienieniem, które z czasem przekształca się w twardy, bolesny, sinoczerwony guzek. Następnie na jego powierzchni zaczyna się tworzyć naciek i widoczny czop martwiczy. Czyrak na początku ma postać guzka, a następnie krosty. Po kilku dniach krosta pęka samoistnie i następuje wyciek mas martwiczych. Wówczas pozostaje na skórze tak zwany krater, który goi się przez ziarninowanie w czasie około 10-20 dni. W przypadku czyraka ucha pojawia się zazwyczaj również silny i pulsujący ból ucha, który promieniuje do zębów lub oka.

Ważnym, wartym szczególnej uwagi rodzajem czyraka jest czyrak przedsionka nosa, który często jest skojarzony z czyrakiem wargi górnej. Wśród charakterystycznych dla tego rodzaju czyraka objawów wymienić należy: gorączkę, dreszcze oraz powiększenie węzłów chłonnych podżuchwowych oraz podbródkowych. Początkowo występuje również znaczna bolesność okolic skrzydełek nosa, ból ten może promieniować do policzka. Poza charakterystycznym dla czyraka zaczerwienieniem w przypadku czyraka przedsionka nosa pojawia się również obrzęk obejmujący nie tylko przedsionek nosa, ale często również wargę górną i skrzydełka nosa.  W przypadku dużego czyraka obrzęk może pojawić się także na policzku i powiece.

Przyczyny powstawania

Przyczyną powstawania czyraka jest zakażenie bakteryjne (zazwyczaj gronkowcowe lub paciorkowcowe) mieszków włosowych i gruczołów łojowych wynikające z uszkodzenia skóry. Najbardziej narażone na czyraki są osoby niedożywione, po przebytych infekcjach lub też w trakcie przechodzenia przewlekłej choroby. Jednak warto pamiętać, że tak naprawdę czyrak może pojawić się u każdego.

Pojawieniu się czyraków sprzyjają również:

  • niektóre choroby,
  • niedobory odporności, wśród których należy wymienić okres po przeszczepie narządów, genetycznie uwarunkowane niedobory odporności czy też zakażenie wirusem HIV,
  • niewydolność narządów, np. przewlekła niewydolność nerek,
  • zaburzenia metaboliczne, do których zalicza się głównie źle leczona lub nieleczona cukrzyca,
  • choroby nowotworowe,
  • niedobory witamin,
  • uzależnienia od alkoholu i narkotyków.

Diagnostyka

Zdiagnozowanie czyraka zazwyczaj nie przysparza wielu trudności. Typowe objawy kliniczne tej choroby takie jak naciek zapalny, czop martwiczy, znaczna bolesność i niezwykle szybki rozwój wskazują bezpośrednio na czyraka. Jednak w przypadku wystąpienia licznych zmian i tak zwanych karbunkułów konieczne może być przeprowadzenie badań w celu wykrycia chorób ogólnoustrojowych i stanów mogących prowadzić do zaburzeń odporności.

Trudność może pojawić się wówczas, gdy czyrak pojawi się na owłosionej skórze, zwłaszcza brody. Wtedy możliwe jest pomylenie czerniaka z grzybicą głęboką.

Również czyrak przedsionka nosa mimo charakterystycznych objawów wymaga różnicowania. Zazwyczaj w stosunku do chorób takich jak róża, zapalenie ochrzęstnej oraz ropień przegrody nosa.

Leczenie czyraka

Leczenie pojedynczych czyraków polega zazwyczaj na stosowaniu kompresów ichtiolowych, a po wykształceniu się czopa martwiczego na nacięciu istniejącej zmiany przez lekarza w celu usunięcia zawartości czyraka. W przypadku pojawienia się czyraków mnogich proces leczenia jest taki sam, jednak zaleca się również stosowanie odpowiednich, przepisanych przez lekarza antybiotyków oraz leków wzmacniających organizm. W aptekach jest również wiele dostępnych bez recepty maści pomocnych w leczeniu czyraka.

Zdarza się, że drobne czyraki mogą goić się samoistnie i pozostawiają wówczas po sobie tylko drobną bliznę. Należy pamiętać, że nie wolno samemu nacinać czyraków, ani ich wyciskać, ponieważ może to doprowadzić do szerzenia się zakażenia.

Warte uwagi są domowe kuracje za pomocą ziół oraz okładów. Bardzo popularną metodą leczenia domowego są okłady wykonywane ze zgniecionych liści kapusty lub z wody z solą przykładane na chorobowo zmienione miejsca. Ulgę może przynieść również własnoręcznie wykonana maść z mleka i szarego mydła. W tym celu należy zagotować pół szklanki mleka z łyżką szarego mydła i doprowadzić do powstania galaretowatej konsystencji.

Zwykle od pojawienia się czyraka do jego pęknięcia mija około 2 tygodni, więc jeśli nie chcemy się męczyć z uporczywą zmianą warto pomóc mu w dojrzewaniu i zdrenowaniu. Pomocne w tym są wysokie temperatury, do zmiany można przykładać kawałek czystej szmatki lub ręcznik zamoczony w gorącej wodzie, ciepły chleb, mleko, a nawet figi. Tak przygotowany ciepły kompres należy przykładać w miejscu pojawienia się czyraka przez 30 minut kilka razy dziennie. Zamiast czystej wody można też użyć naparu z tymianku lub rumianku pospolitego oraz z nagietka lekarskiego i dziurawca zwyczajnego. Zawarte w nich substancje charakteryzują się działaniem antyseptycznym i przeciwzapalnym. Przy leczeniu czyraków pomocne mogą być również gorące, mokre torebki herbaty ekspresowej. Gdy czyrak występuje w trudno dostępnym miejscu na ciele, pomocna może być gorąca kąpiel. Po oddzieleniu się czopa martwiczego należy pamiętać o odpowiednim zdezynfekowaniu rany, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się zakażenia. Najlepiej w tym celu użyć wody utlenionej.

Czasami pomocne może być już samo wysuszenie czyraka. Żeby przyspieszyć ten proces i pozbyć się bakterii należy sięgnąć po preparaty zalecane przy trądziku. Aby osiągnąć pożądany efekt należy smarować maścią zmianę 2 razy dziennie. Skuteczne jest również smarowanie zmiany olejkiem drzewa herbacianego, posiada on działanie antyseptyczne i przyspiesza gojenie się skóry.

Bardzo ważne jest odpowiednie leczenie czyraka przedsionka nosa, które powinno być prowadzone w warunkach szpitalnych. Wówczas przez okres około 10-14 dni podaje się antybiotyki drogą dożylną oraz stosuje się miejscowe środki odkażające. Niezbędnym elementem leczenia tej odmiany czyraka jest obserwacja pacjenta pod względem możliwych powikłań wewnątrzczaszkowych.

Czyraki bardzo często nawracają, dlatego warto starać się prowadzić higieniczny tryb życia i próbować dbać o własną odporność. Ważną częścią terapii jest również leczenie chorób podstawowych, ponieważ może to w znacznym stopniu zapobiec nawrotom czyraków.

Profilaktyka

Wśród działań profilaktycznych mogących pomóc chronić się przed czyrakiem należy wymienić:

  • odpowiednie leczenie i ścisłe kontrolowanie chorób podstawowych mogących przyczyniać się do powstawania czyraka, np. cukrzyca,
  • prowadzenie higienicznego trybu życia, warto używać mydeł i środków, które dodatkowo odkażają skórę,
  • unikanie noszenia ubrań i korzystania z przedmiotów osobistych osób, które mają problemy z czyrakami,
  • unikanie noszenia ciepłych, obcisłych ubrań i opasek na głowę, które dodatkowo ocierają się o skórę i nie pozwalają jej swobodnie oddychać, lepiej wybierać luźne, wygodne spodnie oraz bluzki,
  • utrzymywanie odpowiedniej wagi ciała, osoby z nadwagą są zdecydowanie bardziej narażone na powstawanie czyraków,
  • wzmacnianie systemu odpornościowego i ochronę przed infekcjami.

Powikłania

W wyniku nieodpowiedniego leczenia czyraka, bakterie go powodujące mogą się przedostać do krwi i spowodować zakażenie organizmu objawiające się gorączką, dreszczami, złym samopoczuciem, pojawieniem się na skórze czerwonej pręgi, utratą apetytu oraz powiększeniem węzłów chłonnych.

Bardzo groźne są czyraki powstające w okolicach górnej wargi, oczodołów oraz przedsionka nosa. Mogą one prowadzić do zakażenia zatok jamistych, septycznego zapalenia żył i zakażenia opon mózgowych. W przypadku kobiet karmiących groźne są również czyraki zlokalizowane w okolicach piersi. Powikłaniem czyraka może być także ropień nerki, posocznica, zapalenie otrzewnej i zapalenie szpiku.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu: