Zez


Zez, czyli stabismus jest zaburzeniem ustawienia i ruchomości gałek ocznych. Polega na zmianie kąta patrzenia jednego oka względem drugiego. Schorzenie to wynika przede wszystkim z osłabienia mięśni oczu. Istnieje wiele rodzajów i podtypów zeza. Wśród nich wyróżnia się trzy główne typy tej przypadłości:

  • Zez ukryty, pojawiający się dopiero po zakryciu jednego oka. Można w tym przypadku wyróżnić 4 podtypy: zbaczanie do wewnątrz, na zewnątrz, do góry i w dół.
  • Zez towarzyszący, polegający na wędrowaniu oka zezującego za okiem prowadzącym. Do tego typu zalicza się 5 podtypów: zeza zbieżnego, rozbieżnego, ku górze, ku dołowi oraz skośnego.
  • Zez porażenny, nietowarzyszący – można o nim mówić, kiedy kąt odchylenia oka jest różny przy patrzeniu w różnych kierunkach.

Objawy zeza

Zez zbieżny u chłopakaWśród najczęściej występujących objawów zeza wymienić można:

  • uciekanie gałek ocznych do środka,
  • rozjeżdżanie się gałek ocznych ,
  • przekrwienie oczu,
  • uwypuklenie gałek ocznych,
  • zamazane widzenie
  • zaburzenia widzenia,
  • senność,
  • bóle głowy i oczu.

Przyczyny powstawania

Istnieje wiele przyczyn powstawania zeza, który jest efektem braku koordynacji gałek ocznych, można wśród nich wymienić:

  • drobne urazy mięśni odpowiedzialnych za ruchy gałek ocznych,
  • uszkodzenia mózgu,
  • uszkodzenia nerwów mięśni gałkoruchowych, czyli zez porażenny,
  • wady wzroku uniemożliwiające powstanie takich samych obrazów na siatkówkach obu oczu i w związku z tym nastawienie obu oczu na ten sam punkt w przestrzeni. W wyniku takiej wady oko z większą wadą daje obraz niewyraźny, który nie jest odbierany przez ośrodki w mózgu, a oko zostaje wyłączone i ustawia się w zezie.

Istnieje też wiele czynników sprzyjających pojawieniu się wady, między innymi są to: wady wzroku u dzieci, występowanie zeza wśród członków rodziny, zespół Downa, uraz przy porodzie, wcześniactwo, nieczynność jednego oka z powodu choroby.


Diagnostyka

W celu rozpoznania zeza konieczne jest wykonanie przez lekarza wielu badań okulistycznych, między innymi:

  • badanie ostrości wzroku,
  • badanie dna oka,
  • badanie wady refrakcji,
  • badanie ruchomości i ustawienia gałek ocznych, do których należy np. test zakrycia i odkrycia oraz test obserwacji odblasków rogówkowych,
  • badanie, które polega na rozdzieleniu obrazów docierających do siatkówek oczu, np. badanie diplopii, badanie za pomocą synoptoforu oraz test pałeczki Maddoxa.

W trakcie badania lekarz wyklucza również stany, które mogą pozorować zeza, np. tak zwaną zmarszczkę nakątną, która gdy występuję u dzieci może powodować wrażenie zeza zbieżnego w oku rozwijającym się prawidłowo.

Leczenie zeza

Leczenie zeza jest zróżnicowane, wpływ na jego przebieg ma rodzaj i etiologia wady. W przypadku zeza ukrytego leczenie oparte jest na ćwiczeniach fuzji, wyrównaniu wady refrakcji oraz czasami także zastosowaniu szkieł pryzmatycznych. Jeśli stosowane metody nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, wówczas konieczne może być przeprowadzenie operacji w celu poprawy równowagi mięśniowej.

W przypadku zeza towarzyszącego leczenia początkowe opiera się na odpowiednim dobraniu okularów korygujących wadę refrakcji. Następnie okulary te są wymieniane w razie poprawy lub pogorszenia wady ocenianej na podstawie powtarzanych co pół roku badań kontrolnych. W niektórych przypadkach już noszenie samych okularów może pomóc w usunięciu wady. Jednak, jeśli wada nie ustępuje wprowadza się kolejny etap leczenia, którym jest zapobieganie tworzeniu się czynnościowego niedowidzenia. Cel ten osiąga się przez wyłączanie z procesu widzenia oka prowadzącego, przez co zmusza się oko zezujące do pracy. W tym celu stosuje się poniższe metody:

  • metoda zasłaniania oka prowadzącego polegająca na założeniu przesłonki na okulary lub bezpośrednio na oko,
  • metody pleoptyczne, w których stosuje się odpowiednią aparaturę. Polegają one na pobudzaniu pewnych obszarów bodźcami świetlnymi, przy jednoczesnym wyłączaniu innych miejsc,
  • metoda penalizacji polegająca na spowodowaniu upośledzenia oka prowadzącego, zazwyczaj przez podawanie atropiny i odpowiedni dobór okularów. Dzięki temu możliwa jest poprawa ostrości wzroku w oku niedowidzącym oraz lepsza współpraca obu oczu i zmniejszenia kąta zeza.

Kolejnym etapem leczenia zeza towarzyszącego jest terapia prowadząca do wyrobienia prawidłowego obuocznego widzenia. Metoda polega na zastosowaniu odpowiednich pryzmatów powodujących przesunięcie obrazu na siatkówce w prawidłowym kierunku. Szkło pryzmatyczne zakładane jest na okulary mające korygować wadę refrakcji.

Bardzo ważną metodą korygującą wadę jest leczenie chirurgiczne, którego celem jest wyrównanie sił działających mięśni okołoruchowych w taki sposób, aby gałki oczne były ustawione i poruszały się równolegle. Dzięki leczeniu operacyjnemu możliwe jest osłabienie mięśni działających zbyt mocno i wzmocnienie tych działających za słabo. Wzmocnienie osiąga się przez skrócenie mięśnia oraz przez przesuniecie przyczepu ku przodowi, natomiast osłabienie przez przesunięcie przyczepu do tyłu.

Profilaktyka

W większości przypadków zeza podjęcie jakichkolwiek działań profilaktycznych nie jest możliwe. Jedynie zapobieganie zezowi wywołanemu przez długotrwałą nieleczoną wadę refrakcji przynosi pożądane efekty.

Powikłania

Wśród powikłań nieleczonego zeza wymienić można:

  • brak przestrzennego widzenia,
  • niedowidzenie,
  • stres powodowany brzydkim wyglądem,
  • trwałe obniżenie ostrości widzenia w oku.
Ocena artykułu
[Łącznie: 0 Średnio: 0]

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: