Jaskra


Jaskra nazywana również glaukomą to choroba oczu prowadząca do postępującego i nieodwracalnego zniszczenia nerwu wzrokowego i komórek zwojowych siatkówki. Choroba prowadzi do całkowitej, nieodwracalnej ślepoty i coraz częściej nazywana bywa chorobą cywilizacyjną ze względu na fakt, że zapada na nią coraz więcej osób.

Szacuje się, że na całym świecie jest około 70 milionów chorych na jaskrę, w tym w Polsce choruje około 200 tysięcy. Natomiast zagrożonych rozwojem choroby w naszym kraju jest około 600 tysięcy osób.

Jaskrę można podzielić na:

  • prostą,
  • wtórną,
  • z normalnym ciśnieniem śródgałkowym,
  • z otwartym kątem przesączania,
  • z zamkniętym kątem,
  • barwnikową,
  • ostrą.

Objawy jaskry

Jaskra - zaawansowane stadiumNa samym początku choroba zazwyczaj nie daje żadnych charakterystycznych objawów, a wykryć ją można dopiero przy badaniu okulistycznym. Problem z jej zdiagnozowaniem polega na tym, że ludzie bardzo rzadko poddają się takim badaniom.

Po pewnym czasie pojawiają się objawy, które mogą być uznane za oznakę przemęczenia występującego po spędzeniu kilku godzin przy komputerze, charakterystyczne dla tego stanu są zaczerwienione oczy oraz migreny. Dlatego również w tym stadium objawy choroby są bagatelizowane.

W następnym, zaawansowanym już etapie rozwoju choroby pojawiają się problemy z widzeniem. Wówczas występować może także szereg innych objawów, takich jak mdłości, bóle oczu i głowy, zawroty głowy, zmiany w polu widzenia, np. kolorowe plamy świetlne.

Objawy jaskry mogą być różne w zależności od rodzaju choroby, dlatego nawet przy pojawieniu się błahych problemów ze wzrokiem warto zgłosić się do okulisty i mieć szansę zapobiec rozwojowy choroby.

Przyczyny powstawania

Dokładne przyczyny powstawania jaskry nie zostały jeszcze poznane. Wiadomo, że efektem choroby jest zanik nerwu wzrokowego, co prowadzi do całkowitej utraty wzroku. Uważa się, że istnieją dwie przyczyny tego procesu. Pierwsza powodowana jest przez gromadzącą się w gałce ocznej ciecz wodnistą, która nie mając miejsca ujścia powoduje wzrost ciśnienia w oku. Wywierany przez ciecz ucisk na nerwy wzrokowe powoduje w konsekwencji ich obumieranie i utratę wzroku.

Do nerwów wzrokowych krew dostarczana jest z naczyń krwionośnych znajdujących się w obrębie gałki ocznej. Jeśli te naczynia krwionośne są zwężone lub z jakichś innych powodów przepływ krwi przez nie jest utrudniony to naczynia te nie są w stanie doprowadzić odpowiedniej ilości krwi. Druga przyczyna powstawania jaskry jest związana właśnie z tym procesem, którego konsekwencją jest obumieranie nerwu wzrokowego prowadzące do ślepoty.

Istnieje również szereg czynników mających wpływ na rozwój choroby. Są to między innymi:

  • choroby kardiologiczne, np. nadciśnienie tętnicze,
  • niskie ciśnienie krwi,
  • wiek powyżej 40 roku życia,
  • występowanie jaskry w rodzinie, szczególnie jeśli chorują rodzice lub rodzeństwo,
  • migreny i bóle głowy,
  • duże wady wzroku, takie jak krótkowzroczność i nadwzroczność,
  • zaburzenia krążenia obwodowego,
  • stosowanie kortykosteroidów,
  • zaburzenia gospodarki lipidowej,
  • choroby gałek ocznych, takie jak retinopatia cukrzycowa,
  • urazy gałek ocznych.

Przyjmowanie leków charakteryzujących się działaniem parasympatykolitycznym może w znacznym stopniu zaostrzyć przebieg jaskry z wąskim kątem przesączania. Jednak przeciwwskazania do stosowania tych leków dotyczą tylko tej konkretnej formy choroby, która w Polsce występuje dosyć rzadko.


Diagnostyka

W celu wykrycia jaskry konieczne jest przeprowadzenie odpowiednich badań przez okulistę. Można wśród nich wymienić:

  • tonometrię – badanie ciśnienia wewnątrz gałki ocznej,
  • tonografię – badanie polegające na pomiarze zdolności odpływu cieczy z gałki ocznej,
  • badanie pola widzenia – ze względu na fakt, że wraz z rozwojem choroby zwężeniu ulega pole widzenia,
  • ginioskopię – badanie kąta przesączania,
  • badanie tarczy nerwu wzrokowego – polega głównie na sprawdzeniu barwy tarczy nerwu, ponieważ w zaawansowanych stadiach choroby jest ona bledsza, co wynika z zaniku włókien nerwowych.

Leczenie jaskry

Należy pamiętać, że odpowiednio wczesne wykrycie choroby daje nadzieję na skuteczne leczenie jaskry i zapobiega dalszym uszkodzeniom wzroku. Niestety naprawienie powstałych już zmian nie jest możliwe, dlatego tak ważna jest profilaktyka tej choroby.

Najpopularniejszą metodą leczenia jaskry jest stosowanie środków farmakologicznych, głównie w postaci kropli do oczu. Ich działanie opiera się na obniżeniu produkcji cieczy wodnistej lub zwiększeniu jej odpływu, przez co zmniejsza się ciśnienie w gałce ocznej. Są to głównie:

  • Parasympatykomimetyki – dzięki pobudzeniu receptorów muskarynowych zwężają źrenice, co zwiększa kąt przesączania i sprawia, że ciecz wodnista łatwiej odpływa. Niestety leki te mogą powodować zaburzenia akomodacji i zawężać pole widzenia.
  • Beta-blokery – leki te podaje się dospojówkowo. Ich działanie opiera się na zmniejszaniu produkcji cieczy wodnistej w oku oraz na zwiększeniu jej odpływu drogą naczyniówkowo- twardówkową. Jeśli nie ma żadnych przeciwwskazań to leki te podaje się w pierwszej kolejności przy wszystkich typach jaskry.
  • Inhibitory anhydrozy węglanowej – upośledzają wytwarzanie cieczy wodnistej przez działanie na wyrostki rzęskowe.
  • Analogi prostaglandyn i prostamin – posiadają działanie podobne do beta-brokerów i również są lekami pierwszego rzutu, jednak nie zaleca się ich stosowania przy niektórych typach jaskry.
  • Leki osmotyczne – stosowane są do opanowania ostrych ataków jaskry, działają szybko odwadniając ciało szkliste oka.

Jeśli mimo stosowania leków choroba postępuje zalecane jest zastosowanie leczenia jaskry za pomocą lasera. Podczas zabiegu zwanego trabekuloplastyką wykonuje się ogniskową fotokoagulację beleczkowania, dzięki czemu zwiększa się odpływ cieczy wodnistej z oka. Zabieg jest łatwy do wykonania, wygodny dla chorego i trwa krótko. Innym zabiegiem laserowym jest irydotomia, polega na wycięciu za pomocą lasera małego otworu w tęczówce, przez który ciecz wodnista może przepływać.

Zabiegi operacyjne wykonywane są tylko przy zaawansowanych stadiach jaskry, można wśród nich wyróżnić:

  • Trabekulektomia -najpopularniejszy, operacyjny sposób leczenia jaskry. Zabieg jest bardzo skuteczny, jednak po jego wykonaniu mogą pojawić się u chorego liczne powikłania. Polega on na wycięciu fragmentu beleczkowania z kanałem Schelmma i utworzeniu w ten sposób drogi odpływu cieczy wodnistej.
  • Irydektomia – podczas tego zabiegu wycina się podstawną część tęczówki.
  • Scleroirydektomia – odmiana irydektomi, podczas tego zabiegu wycina się nie tylko część tęczówki, ale również twardówkę.
  • Cyklodiatermia – zabieg polegający na działu prądem na ciało rzęskowe, dzięki temu zmniejsza się produkcja cieczy wodnistej.
  • Cyklokriopexio – zabieg polegający na działaniu zimnem na ciało rzęskowe w celu zmniejszenia produkcji cieczy wodnistej.
  • Goniotomia – zabieg operacyjny polegający na przecięciu kąta przesączania w celu jego udrożnienia. Stosowany jest w przypadku jaskry wrodzonej.

W niektórych krajach, takich jak Stany Zjednoczone czy też Niemcy w celach leczniczych wykorzystywana jest również marihuana i kannabinoidy, głównie THC. Środki te powodują obniżenie ciśnienia śródgałkowego. Jednak w Polsce jest to niedozwolone.

Profilaktyka

Jedynym niezawodnym sposobem na uniknięcie jaskry są regularne wizyty u okulisty. Tylko lekarz może wykryć jaskrę we wczesnym stadium i zalecić odpowiednie leczenie. Osoby, które ukończyły 30 rok życia powinny badać się co 2 lata, natomiast po 40 roku życia przynajmniej raz w roku.

Inną skuteczną metodą mogącą pomóc w zapobieganiu jaskrze jest dbanie o odpowiednio niski poziom cholesterolu. Jego zbyt wysoki poziom wpływa na rozwój jaskry poprzez osadzanie się blaszek cholesterolowych w naczyniach krwionośnych, co powoduje wzrost ciśnienia.

Powikłania

Nie podjęcie odpowiedniego leczenia prowadzi do całkowitej, trwałej utraty wzroku.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: