Entezopatia


Entezopatie są bolesnymi zmianami chorobowymi rozwijającymi się w miejscach przyczepu ścięgien i wiązadeł do kości. Są następstwem działania zbyt dużych naprężeń i obciążeń.

Istotą entezopatii jest uwalnianie się ze zmienionego chorobowo podłoża chrząstek lub też pozbawionej okostnej kości pojedynczych włókien ścięgna. Przemieszczanie się wyrwanych włókien razem z komórkami chrząstki lub też kości w głąb ścięgna jest przyczyną patologicznego kościotworzenia, czyli powstawania entezofitów – specyficznych wyrośli kostnych. W trakcie choroby dochodzi do osłabienia wydolności ścięgien, przez co może ono ulec przerwaniu w miejscu połączenia ścięgnisto-kostnego.

Wyróżnić można wiele typów entezopatii, najczęstszymi są:

  • entezopatia wiązadła rzepki,
  • entezopatia mięśnia podkolanowego,
  • entezopatia mięśnia dwugłowego uda,
  • entezopatia rozcięgna podeszwowego,
  • łokieć tenisisty,
  • zapalenie ścięgna piętowego,
  • przykurcz Dupuytrena,
  • zespół de Qurvaina.

Objawy entezopatii

Kobieta biegnąca z psamiChoroba objawia się głównie:

  • bólem w okolicach przyczepu ścięgien i wiązadeł do kości, który przybiera na sile nocą po obciążeniach, ból taki często utrzymuje się przez wiele miesięcy ze zmiennym nasileniem,
  • osłabieniem siły mięśni w miejscu objętym chorobą,
  • obrzękiem w miejscu objętym chorobą,

Ponadto w zależności od typu entezopatii można wyróżnić objawy takie jak:

  • w entezopatii więzadła rzepki:
    • ból okolicy podrzepkowej pojawiający się po wysiłku oraz ustępujący po wielogodzinnym odpoczynku,
    • uczucie „pełności” oraz ucisku przy dolnym brzegu rzepki,
    • uczucie niepewności oraz tak zwanego uciekania kolana (podświadoma obawa przed bólem),
    • bolesne miejsce wyczuwane jest w okolicach szczytu rzepki, objaw ten nasila się przy czynnym prostowaniu kolana oraz przy wykonywaniu przysiadów,
  • w entezopatii mięśnia podkolanowego:
    • ból bocznej strony stawu kolanowego,
    • wyczuwalna tkliwość i ból pod linią stawu w pozycji siadu tureckiego,
  • w entezopatii mięśnia dwugłowego uda:
    • tkliwość przy uciskaniu bocznej i tylnej części kości strzałkowej,
    • dolegliwości bólowe bocznej strony stawu kolanowego,
  • w entezopatii rozcięgna podeszwowego:
    • ból okolic przyczepu piętowego rozcięgna podeszwowego,
    • dolegliwości bólowe oraz sztywność stopy pojawiają się rano, po wstaniu z łóżka,
    • dolegliwości nasilają się w pierwszej fazie treningu, następnie ulegają osłabieniu, a pod koniec znowu się nasilają,
  • łokieć tenisisty:
    • bolesność nadkłykcia bocznego kości ramiennej,
    • objawy dotyczą zazwyczaj prawej ręki,
    • ból nasila się przy ruszaniu, szczególnie odwracaniu przedramienia, przy prostowaniu łokcia wykonywanym z oporem, zaciskaniu pięści,
    • zdarza się, że ból promieniuje do nadgarstka oraz barku,
    • pojawiają się problemy z wykonywaniem prostych czynności, takich jak: witanie się z podawaniem ręki, otwieranie drzwi lub podnoszenie nawet lekkich przedmiotów,
  • zapalenie ścięgna piętowego:
    • piekący ból w pierwszej fazie wysiłku, który zmniejsza się w czasie jego trwania i ponownie narasta po zakończeniu,
    • ból często pojawia się rano, zaraz po wstaniu z łóżka i ustępuje w ciągu dnia,
    • za pomocą obmacywania stwierdza się najczęściej tkliwość ścięgna na ucisk, mniej więcej na wysokości około 3-5 centymetrów nad jego przyczepem do guza kości piętowej,
    • czasami ruchom stopy może towarzyszyć trzeszczenie w okolicach ścięgna,
    • w przewlekłych stanach pojawią się bolesne, kolbowate zgrubienia ścięgna lub drobne guzki,
  • przykurcz Dupuytrena:
    • przykurczanie palców w stawach ręki,
    • pojawienie się zmian takich jak: guzki, zaciągnięcia skóry, zgrubienia i pasma pogrubiałej tkanki na dłoniach,
    • drętwienie,
    • uczucie mrowienia,
    • zaburzenia czucia,
  • zespól de Quervaina (ból nadgarstka):
    • bóle okolicy wyrostka rylcowatego kości promieniowej pojawiające się przy ruchach kciuka, przy przywodzeniu ręki oraz przy mocnym uchwycie,
    • ból może promieniować w kierunku kciuka i przedramienia uniemożliwiając wykonywanie podstawowych czynności,
    • obrzęk,
    • napięcie i pogrubienie pochewki ścięgnistej.

Przyczyny powstawania

Wiązadło rzepki jest bardzo wytrzymałe, jednak przez stale powtarzające się przeciążenia może ulec uszkodzeniu. Na tego typu urazy szczególnie narażeni są sportowcy zarówno wyczynowi, jak i rekreacyjni uprawiający dyscypliny wymagające skoków oraz wyskoków. Kontuzja ta najczęściej dotyczy siatkarzy.

Do entezopatii mięśnia podkolanowego, podobnie jak w przypadku entezopatii mięśnia dwugłowego uda, najczęściej dochodzi w następstwie przeciążenia danego mięśnia podczas bardzo intensywnego biegania, najczęściej po terenie niewyrównanym, pagórkowatym. W entezopatii mięśnia podkolanowego intensywne bieganie po niewyrównanym terenie lub też po nachylonym torze bieżni prowadzić może do ustawiania stopy w pronacji oraz do skręcania podudzia do wewnątrz. Dochodzi wówczas do przeciążenia mięśnia podkolanowego.

Entezopatie rozcięgna podeszwowego najczęściej pojawiają się wśród sportowców, którzy uprawiają dyscypliny związane z chodem lub bieganiem długodystansowym. Jednak może dotyczyć także osób, które nie zajmują się wyczynowo sportem, jednak są narażone na długotrwałe obciążanie kończyn, ludzi w średnim wieku, z nadwagą, stojących długotrwale na twardym podłożu. Zapalenie rozcięgna podeszwowego często występuje także u pacjentów z płaskostopiem oraz pronacją pięty. Wśród przyczyn zapalenia rozcięgna wymienić można często powtarzające się bezpośrednie mikrourazy ścięgien oraz nerwów wynikające z uderzania piętą o podłoże.

Schorzenie określane jako łokieć tenisisty, czyli entezopatia nadkłykcia bocznego kości ramiennej wiąże się z kilkoma czynnikami. Można wśród nich wymienić: stan zapalny okolicy łokcia, tak zwaną neowaskularyzację, czyli zmiany degeneracyjne struktur kolagenu i nieprawidłowe ukrwienie.  Czynniki te związane są z powtarzającymi się przeciążeniami oraz mikrourazami, które wynikają z nadmiernej pracy mięśni prostowników nadgarstka i palców, co następnie prowadzi do zmian chorobowych. Jak wskazuje sama nazwa, na chorobę narażeni są głównie sportowcy: tenisiści czy też gracze badmintona. Ale nie tylko, w grupie ryzyka znajdować mogą się także osoby, które wykonują pracę związaną z ciągłym powtarzaniem ruchów ręką, na przykład osoby pracujące przy komputerze lub nawet stomatolodzy.

Wśród przyczyn zapalenia ścięgna mięśnia piętowego wymienić można związaną z wiekiem utratę fizjologicznej elastyczności mięśniowo-ścięgnistej mięśnia trójgłowego łydki. Często przez wewnętrzny i zewnętrzny ucisk dochodzi do narastającej anemizacji ścięgna, co w efekcie prowadzi do zmniejszenia elastyczności oraz rozciągliwości tkanki ścięgnistej, a więc do obniżenia jej wytrzymałości mechanicznej. W przypadku niektórych zawodów, takich jak tancerz lub cyrkowiec oraz wśród sportowców wyczynowych dochodzi do przeciążeń ścięgna w wyniku zbyt intensywnego sumowania mikrourazów. Zmiany zapalne powstają również w wyniku zmian obuwia, stosowania butów, które posiadają niezbyt elastyczną podeszwę lub zapiętki nie dające stabilizacji pięty oraz w wyniku biegania po nierównym terenie.

Choroba Dupuytrena ma podłoże genetyczne, polega na przebudowie i nadmiernym grubieniu tkanki podskórnej dłoni – powięzi. Najczęściej pojawia się u mężczyzn powyżej 40 roku życia i często dotyczy obu dłoni jednocześnie.

Na zespół de Quervaina narażona jest każda osoba wykonująca rękoma wiele powtarzalnych ruchów w ciągu dnia, ponieważ nadwyrężenie mięśni powadzić może do pojawienia się stanu zapalnego.

Diagnostyka

Do zdiagnozowania wszystkich rodzajów entezopatii wystarczy obserwacja występujących objawów. Czasami jako badanie pomocnicze wykorzystuje się ultrasonografię, dzięki której możliwe jest wykrycie ubytków w ciągłości ścięgna, zwyrodnienia torbielowate lub też zmiany wytwórcze w obrębie samego ścięgna – zrosty i zwłóknienia.

Leczenie entezopatii

W łagodzeniu dolegliwości związanych z entezopatią więzadła rzepki polecane jest chłodzenie okolicy kolana. Konieczna może być także rehabilitacja, która obejmuje masaż poprzeczny rozcierający, ćwiczenia wzmacniające ekscentryczny aparat wyprostny kolana. Czas trwania takiej rehabilitacji trwa najczęściej około 12 tygodni. W trakcie leczenia konieczne jest także ograniczenie ruchu, jednak możliwe jest uprawianie sportu, który nie powoduje występowania dolegliwości, na przykład pływania.

Przykładowymi ćwiczeniami polecanymi przy entezopatii wiązadła rzepki są:

  • ćwiczenia rozciągające mięsień czworogłowy, na przykład uginanie kolana oraz przyciąganie stopy i łydki do pośladka,
  • ćwiczenia ekscentryczne dla mięśnia czworogłowego, na przykład siadanie na krześle z pozycji stojącej na jednej nodze, przy czym druga noga jest uniesiona do przodu,
  • ćwiczenia rozciągające zginacze kolana, na przykład opieranie jednej nogi na krześle, podczas gdy stoi się na drugiej, wyprostowanej oraz wykonuje się skłon do nogi opartej,
  • ćwiczenia wzmacniające mięsień czworogłowy, na przykład wykonywanie płaskiego przysiadu na jednej nodze.

Leczenie entezopatii mięśnia podkolanowego opiera się głównie na ograniczeniu biegania po niewyrównanym terenie oraz na masażu rozluźniającym uda oraz podudzia. W boczną okolicę stawu kolanowego wciera się odpowiednie maści przeciwbólowe oraz przeciwzapalne. Kolejnym etapem leczenia jest przeprowadzenie masażu stawowego centryfugalnego, gdzie w końcowej jego fazie wciera się wymienione wyżej maści lub też odpowiednie olejki eteryczne. W dalszej kolejności wykonuje się również masaż okostnowy na nadkłykieć boczny kości udowej lub na głowę kości strzałkowej.

Leczenie entezopatii rozcięgna podeszwowego opiera się na edukacji pacjenta, w jaki sposób prawidłowo rozciągać rozcięgno podeszwowe. Rozciąganie rozcięgna podeszwowego powinno się wykonywać kilka razy w ciągu dnia. Zazwyczaj wszelkie dolegliwości ustępują już po 6-12 miesiącach stosowania leczenia zachowawczego. W ostrej fazie choroby postępowanie rehabilitacyjne opiera się głównie na stosowaniu masażu lodem. Poza tym odpowiednio dobrane obuwie, z lekko podwyższonym obcasem i odpowiednio uformowanym napiętkiem zapewni dobrą stabilizację stopie i odpowiedni rozkład sił. Dodatkowo dobrym sposobem jest rolowanie stopą butelki lub piłki tenisowej, a także ćwiczenia rozciągające. Amortyzację stopy można poprawić przez spożywanie płynnych preparatów z kwasem hialuronowym i chondroityną, która jest podstawowym składnikiem chrząstek stawowych i tkanki łącznej.

W przypadku entezopatii mięśnia dwugłowego uda postępowanie lecznicze obejmuje głównie ograniczenie intensywnego biegania po nierównym, pagórkowatym terenie lub też po nachylonej bieżni.

Leczenie entezopatia nadkłykcia bocznego kości ramiennej polega głównie na przyjmowaniu środków farmakologicznych oraz na fizykoterapii. W skrajnych przypadkach konieczna może być operacja. Jedną z nowszych metod jest podawanie czynników wzrostu do zmienionych zapalnie przyczepów mięśni.

Leczenie zapalenia ścięgna piętowego opiera się głównie na ograniczeniu funkcji odpowiedniej kończyny lub nawet na unieruchomieniu jej do czasu całkowitego ustąpienia objawów. Zalecane jest również stosowanie zimnych okładów oraz leków przeciwzapalnych. Konieczne jest chodzenie w butach o miękkiej i elastycznej podeszwie oraz  na nieco podwyższonym obcasie. Obuwie sportowe nie jest wskazane ze względu na brak podwyższonych obcasów.

W przypadku niepodjęcia leczenia odpowiednio wcześnie dochodzić może do trwałego upośledzenia ukrwienia ścięgna. W takich przypadkach konieczne staje się chirurgiczne odbarczenie ścięgna. Jeżeli dojdzie do zaawansowanych zmian degeneracyjnych w samym ścięgnie, okazać się może że konieczne jest usunięcie zmienionych fragmentów oraz rekonstrukcja ścięgna.

Leczenie choroby Dupuytrena polega najczęściej na wykonaniu zabiegu chirurgicznego. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i opiera się na wycięciu zmienionych chorobowo fragmentów rozcięgna dłoniowego. Stosowane są także zabiegi fizykoterapeutyczne, takie jak nagrzewanie dłoni, hydrokotyzowa jonoforeza oraz ultradźwięki. W leczeniu wykorzystuje się także aponeurektomię igłową, w której przez skórę wprowadzane są igły w celu przecięcia pasm. Choroba ma tendencję do nawracania, dlatego osoby po zakończonym leczeniu powinny poddawać się systematycznym kontrolom.

Leczenie zespołu de Quervaina opiera się na systematycznym stosowaniu okładów chłodzących na bolące miejsce. Po ochłodzeniu bolącego miejsca stosować można maści o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Kolejnym krokiem jest krótkotrwałe unieruchomienie kciuka oraz fizykoterapia, najczęściej elektroterapia, krioterapia, ultradźwięki, jonoforeza oraz kinezyterapia. Jeżeli czynności te nie przyniosą oczekiwanych skutków konieczne może być stosowanie zastrzyków ze sterydami w bolące miejsce. W skrajnych przypadkach niezbędne może być leczenie operacyjne.

Profilaktyka

Wśród działań profilaktycznych, jakie może podjąć osoba narażona na entezopatie wymienić można:

  • wybór odpowiedniego obuwia,
  • unikanie biegania po niewyrównanym terenie, a jeżeli jest to koniczne wybieranie odpowiednich butów do uprawiania tego sportu,
  • dokładne leczenie powstałych urazów i zapaleń,
  • masaże,
  • spożywanie preparatów zawierających kwas hialuronowy oraz chondroitynę.

Powikłania

W przypadku nie podjęcia leczenia entezopatii na początkowym etapie ich rozwoju, z czasem dolegliwości mogą przybierać na sile. Wówczas okazać się może, że już sama rehabilitacja oraz stosowanie środków farmakologicznych nie jest wystarczające i konieczny jest zabieg chirurgiczny.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: