Bruceloza


Bruceloza jest bakteryjną chorobą zakaźną wielu gatunków zwierząt domowych oraz dzikich. Za powstawanie choroby odpowiedzialne są bakterie z rodzaju Brucella roznoszone najczęściej przez zwierzęta takie jak: kozy, owce, bydło, świnie, łosie, jelenie czy też psy. Choroba ta dotyczy również człowieka, u którego znana jest także pod nazwami takimi jak:

  • gorączka maltańska,
  • gorączka falująca,
  • gorączka kozia,
  • gorączka skalna,
  • gorączka gibraltarska,
  • gorączka Rio Grande,
  • choroba Banga.

Dojenie kozyPrzypadki brucelozy w krajach rozwiniętych zdarzają się bardzo rzadko. W samych Stanach Zjednoczonych odnotowuje się zaledwie od 100 do 200 przypadków brucelozy rocznie. Jednak w przypadku państw, gdzie programy kontroli chorób zwierzęcych nie są powszechnie stosowane przypadki zachorowań na brucelozę są zdecydowanie częstsze. Do krajów takich należą przede wszystkim: Włochy, południowa Francja, Grecja, Turcja, Hiszpania, Portugalia, a także rejony Europy Wschodniej, Ameryki Południowej i Środkowej, Azji, Afryki, Karaibów oraz Bliskiego Wschodu. Szczególnie niebezpieczne jest spożywanie w tych krajach lokalnych, niepasteryzowanych serów.

Od roku 1980 Polska jest krajem wolnym od brucelozy. Choroba ta praktycznie nie występuje u zwierząt. Nowe zachorowania u ludzi są niezwykle rzadkie, jednak wiele osób choruje na przewlekłą postać brucelozy.

Objawy brucelozy

Wyróżnić można trzy postacie choroby różniące się między sobą objawami. Pierwszą z nich jest bruceloza ostra pojawiająca się do 8 tygodni od zarażenia. Dla tej postaci choroby typowy jest nagły początek oraz specyficzne objawy. Bruceloza ostra charakteryzuje się nieregularną gorączką narastającą falami, zlewnymi potami, ogólnym osłabienie, bólami głowy, stawów i mięśni, a w przypadku mężczyzn także bólami jąder. Dojść może również do powiększenia węzłów chłonnych, śledziony oraz wątroby. W bardzo ciężkich przypadkach pojawić się może zakażenie ogólnoustrojowe, zapalenie opon mózgowych, mózgu i wsierdzia, czego skutkiem jest niewydolność narządowa. Kolejną postacią jest bruceloza podostra. Jej objawy są zbliżone do ostrej postaci choroby, jednak charakteryzują się zdecydowanie mniejszym nasileniem.

Przewlekła postać choroby może rozwijać się z postaci ostrej lub też z bezobjawowego zakażenia pierwotnego. Pojawia się po ponad roku od zakażenia i charakteryzuje się przebiegiem bezgorączkowym z kilkudniowymi okresami występowania stanów podgorączkowych. Chorzy łatwo się męczą fizycznie oraz psychicznie, czasami uskarżają się na nadmierną potliwość, apatię, problemy ze snem, przewlekłe bóle głowy oraz na omdlenia. W okresie zaostrzeń pojawiać się mogą dokuczliwe bóle o różnym nasileniu, czasami także dochodzi do zaburzeń czynności ruchowej. Najczęściej pierwszymi objawami przewlekłej postaci brucelozy są bóle okolic kręgosłupa, które z czasem obejmować zaczynają również stawy i znajdujące się w okolicach tkanki miękkie. Powstające zmiany dotyczą przede wszystkim stawów międzykręgowych kręgosłupa w odcinku lędźwiowym, a także w odcinku piersiowym oraz szyjnym. Często dotyczą również stawów biodrowych, kolanowych oraz barkowych. Natomiast rzadko zajmują drobne stawy rąk oraz stóp. Dla przewlekłej postaci brucelozy charakterystyczne są objawy neurologiczne. Przede wszystkim dochodzi do narastającego w miarę postępu choroby uszkodzenia nerwu słuchowego. Pojawiać się mogą także zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym, a czasami również zaburzenia psychiczne. Typowe dla tej postaci choroby są uciążliwe bóle oraz zawroty głowy, drgawki, chwilowe utraty świadomości oraz przejściowe niedowłady. U większości chorych pojawiają się także zaburzenia w funkcjonowaniu wątroby.

W przewlekłej brucelozie wyróżnić można także postać narządową. Wówczas wśród objawów wymienić można między innymi: odbijanie, wzdęcia oraz bóle w okolicach prawego podżebrza. Symptomy te związane są z lokalizacją procesu chorobowego, który toczy się w wątrobie. Ponadto występować mogą różnego rodzaju wysypki skórne, uszkodzenie mięśnia sercowego, a także zmiany zapalne najądrzy, z czym związane mogą być trwałe dysfunkcje płciowe.

Warto podkreślić, że nawet biorąc pod uwagę poszczególne postacie choroby przebieg brucelozy może być bardzo zróżnicowany. Jest to związane z odmienną zjadliwością poszczególnych gatunków bakterii należących do rodzaju Brucella. Na przykład zakażenie bakterią Brucella melitensis skutkuje ciężkim przebiegiem brucelozy (często występuje jako posocznica), natomiast zakażenie B. abortus wywołuje jedynie łagodne objawy.

Przyczyny powstawania

Brucelozą ludzie zarażać się mogą na trzy sposoby:

  • poprzez picie napojów oraz spożywanie pokarmów zawierających bakterie z rodzaju Brucella,
  • poprzez wdychane powietrza zanieczyszczonego bakteriami,
  • w wyniku dostania się bakterii do organizmu przez uszkodzoną skórę.

Do zakażenia dochodzić może drogą pokarmową na skutek spożywanie zakażonego mięsa czy mleka od chorych zwierząt. Bakterie giną pod wpływem wysokiej temperatury, z tego względu niebezpieczne jest picie jedynie niepasteryzowanego mleka oraz jedzenie mięsa niepoddanego właściwej obróbce termicznej. Bardzo niebezpieczny jest także kontakt z wydalinami oraz wydzielinami chorych zwierząt.

W Polsce bruceloza jest chorobą zawodową. Na zachorowanie najbardziej narażeni są lekarze i technicy weterynarii, zootechnicy, hodowcy zwierząt, rzeźnicy, osoby pracujące w ubojniach oraz przy pakowaniu mięsa. Wówczas do zakażenia najczęściej dochodzi poprzez drogę oddechową.

Przypadki zarażenia się brucelozą od drugiego człowieka są niezwykle rzadkie, jednak przenoszenie choroby między ludźmi jest możliwe. Dochodzi do tego głównie poprzez kontakty seksualne z zarażoną osobą lub na skutek zarażenie dziecka przez karmienie piersią, gdy matka jest chora.

Diagnostyka

Do rozpoznania choroby dochodzi na podstawie:

  • przeprowadzonego wywiadu epidemiologicznego,
  • wykonanych badań serologicznych – odczyn aglutynacji Wrighta, odczyn wiązania dopełniacza oraz odczyn skórno-alergiczny Burneta,
  • badań krwi – oznaczenie czynnika reumatoidalnego, białka C-reaktywnego oraz OB,
  • badań mikrobiologicznych – izolacja oraz hodowla bakterii ze szpiku kostnego lub z krwi,
  • badań molekularnych – wykrycie DNA bakterii w organizmie człowieka.

Leczenie brucelozy

W ostrej postaci brucelozy leczenie opiera się na stosowaniu odpowiednich antybiotyków. Natomiast w przypadku postaci przewlekłej konieczna jest odpowiednia ocena aktywności procesu chorobowego. Zależnie od zaawansowania choroby oraz od występujących objawów leczenie może trwać nawet kilka miesięcy. Często zaleca się również odpoczynek oraz suplementację witamin. Ryzyko zgonu z powodu brucelozy jest niskie (współczynnik umieralności wynosi poniżej 2%). Najczęściej do śmierci dochodzi w wyniku zapalenia wsierdzia będącego powikłaniem choroby.

Profilaktyka

Zapobieganie brucelozie opiera się przede wszystkim na unikaniu spożywania niepasteryzowanych produktów pochodzenia zwierzęcego, takich jak sery, mleko czy też lody. Unikać należy także spożywania surowego czy też niedogotowanego lub niedopieczonego mięsa. Praktykowane to powinno być przede wszystkim w krajach gdzie choroba występuje. Osoby narażone na chorobę przez wykonywany zawód powinny natomiast przestrzegać zasad BHP i zasad postępowania z produktami pochodzenia zwierzęcego w pracy. Należy także stosować gumowe rękawiczki szczególnie w przypadku kontaktu z wnętrznościami i mięsem zwierząt. Szczepionka na chorobę nie istnieje.

Powikłania

Bruceloza wiązać się może z licznymi powikłaniami, między innymi z:

  • zapaleniem stawów – przede wszystkim krzyżowo-biodrowych oraz kręgosłupa,
  • zapaleniem jąder oraz najądrzy,
  • zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych oraz mózgu.
  • zapaleniem wsierdzia,
  • zapaleniem szpiku kostnego,
  • ropniem śledziony.
VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: