Schizofrenia


Schizofrenia nazywana również chorobą Bleuera to grupa zaburzeń psychicznych zaliczana do psychoz endogennych. Jest chorobą wielosystemową i szacuje się, że dotyka około 1% populacji świata. Wszystkie przeprowadzone dotychczas badania pokazują, że schizofrenia nie jest warunkowana przez jeden czynnik, lecz przez większa ich liczbę.

Zazwyczaj w praktyce stosuje się 4 podstawowe podejścia klasyfikujące schizofrenię. Wyróżnić można dwa historyczne – Bleulera oraz klasyfikację Schneidera, a także 2 skodyfikowane – DSM oraz ICD. Podejścia historyczne nie są wykorzystywane w oficjalnej diagnozie, lecz mimo to mogą stanowić pomoc w zdiagnozowaniu choroby.

Można wyróżnić pięć podstawowych typów schizofrenii według klasyfikacji DSM-IV:

  • rezydualna – objawy pozytywne są prawie niezauważalne lub w ogóle nie występują, dominują objawy negatywne oraz ekscentryczne zachowania i wypowiedzi,
  • zdezorganizowana – pojawia się dezorganizacja funkcji psychicznych, zaburzenie myślenia oraz wyższej emocjonalności,
  • paranoidalna – występują omamy i urojenia, jednak nie ma objawów dezorganizacji zachowania czy też myślenia,
  • katatoniczna – występują głównie zaburzenia psychomotoryczne, poznawcze oraz tak zwana giętkość woskowa,
  • niezróżnicowana – mogą się pojawić objawy wymienione we wszystkich pozostałych typach, które nie pozwalają jej zakwalifikować do żadnej z powyższych schizofrenii.

Napisy wyszyte przez osobę chorą na schizofrenięWedług tej samej klasyfikacji można również wyróżnić kilka rodzajów przebiegu choroby: subchroniczny, subchroniczny z zaostrzeniem, chroniczny, chroniczny z zaostrzeniem, chorobę w remisji oraz przebieg nieokreślony.

Ponadto w klasyfikacji ICD-10 wyróżnić można dwa dodatkowe rodzaje schizofrenii:

  • depresję poschizofreniczną – jest to depresja rozwijająca się w następstwie schizofrenii,
  • schizofrenię prostą – w tym przypadku rozwijają się objawy negatywne, jednak nie występują epizody psychotyczne.

Objawy schizofrenii

Niestety w świetle obecnej wiedzy naukowcy nie są w stanie wskazać ani jednej cechy, która powtarzałaby się w przebiegu choroby u wszystkich pacjentów. Objawy schizofrenii dzielą się na pozytywne, czyli takie, które wskazują na aktywne zaburzenia w funkcjonowaniu mózgu oraz negatywne, które są związane z pogarszaniem się lub nawet utratą normalnego funkcjonowania.

Do objawów pozytywnych zaliczyć można:

Natomiast wśród objawów negatywnych wyróżnia się:

  • zubożenie mowy, czyli tzw. alogię,
  • bierność i apatię,
  • zaburzenia koncentracji,
  • problemy z odczuwaniem przyjemności i odczuwaniem emocji, czyli anhedonię,
  • zubożenie mimiki,
  • problemy z komunikacją interpersonalną oraz z prowadzeniem aktywności społecznej.

Można wyróżnić 3 fazy przebiegu schizofrenii. Pierwsza jest faza zwiastunowa i objawia się wycofaniem osoby z dotychczasowych aktywności, ograniczeniem kontaktów z innymi ludźmi, biernością, stopniowo postępującą apatią, znudzeniem i zniechęceniem. Kolejna jest faza ostra, można o niej mówić, gdy pojawia się nagłe, znaczne nasilenie objawów. Pojawiają się wówczas halucynacje i urojenia, a także zaburzenia uwagi, koncentracji oraz myślenia.  Ostatnia jest faza remisji, dochodzi w niej do ustąpienia objawów lub ich znacznego osłabienia.

Schizofrenia - książkaBliska Ci osoba cierpi na schizofrenię? Ktoś z rodziny choruje na tę przypadłość? Sięgnij po publikację „Schizofrenia”. Pozycja ta jest doskonałym źródłem informacji o schizofrenii. Dowiesz się z niej czym dokładniej jest schizofrenia, kiedy może wystąpić epizod choroby, co wywołuje chorobę, czy schizofrenia może być dziedziczna i wiele więcej. W książce znajdziesz nie tylko suche fakty, ale także dowiesz się jak wygląda życie schizofrenika, dzięki przytoczonym wypowiedziom pacjentów, ich obserwacji oraz obserwacji ich rodzin. Zamów publikację „Schizofrenia”.

Przyczyny powstawania

Przyczyny powstawania schizofrenii nie są do końca poznane, jednak podejrzewa się, że powód jej powstawania może być dwojakiego rodzaju – biologiczny lub psychospołeczny. Wśród przyczyn psychospołecznych najczęściej wymienia się śmierć bliskich osób, ciężkie życiowe sytuacje, rozstania oraz czynniki indywidualne. Podejrzewa się również, że zbyt mała ilość neuroprzekaźników takich jak serotonina czy noradrenalina może mieć wpływ na objawy depresji oraz, że schizofrenia może być powodowana przez nadmierną ilość dopaminy.

Jako przyczynę biologiczną określa się błędny rozwój układu nerwowego człowieka, co sprawia, że staje się on bardziej niż inni wrażliwy na czynniki powodujące schizofrenię. Zaburzenia tego typu mogą powstawać w wyniku infekcji w trakcie ciąży, problemów w trakcie porodu, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, przez uraz lub mogą być tez wynikiem wady wrodzonej.

Niestety naukowcy nie są jeszcze w stanie ocenić, jaki wpływ na pojawienie się choroby mają czynniki genetyczne. Jednak wiadomo, że w przypadku osób, u których w rodzinie były przypadki schizofrenii ryzyko zachorowania wzrasta o 15%.

Diagnostyka

Obecnie rozpoznanie schizofrenii opiera się głównie na stwierdzeniu występowania objawów choroby. Szczególnie ważnym czynnikiem jest czas, w jakim występują objawy charakterystyczne dla schizofrenii, jeśli utrzymują się krótko, to nie mogą być przyczyną zdiagnozowania choroby. Objawy przypominające schizofrenię, jednak utrzymujące się przez krótki czas nazywa się zaburzeniami schizofreniformicznymi.

W trakcie diagnozy lekarz przeprowadza wywiad z pacjentem, a także rozmawia z rodziną i znajomymi pacjenta w celu zebrania informacji na temat nieprawidłowych zachowań dostrzeżonych przez najbliższe osoby chorego. Często lekarz przeprowadza również badania fizykalne i chociaż zdiagnozowanie schizofrenii za pomocą badań laboratoryjnych nie jest możliwe to za ich pomocą wyklucza się wszelkie inne stany chorobowe mogące dawać podobne objawy.

Leczenie schizofrenii

W przypadku schizofrenii leczenie powinno obejmować farmakoterapię, socjoterapię oraz psychoterapię. Najczęściej stosowanymi lekami są neuroleptyki. W trakcie ich stosowania u wielu chorych w stosunkowo łatwy sposób ustępują objawy psychoz, omamów i urojeń. Neuroleptyki nazywane są również lekami przeciwpsychotycznymi, a poza nimi stosuje się również leki przeciwlękowe oraz normotymiczne.

Niestety leczenie za pomocą neuroleptyków jest długotrwałym procesem, zaleca się ich przyjmowanie przez 1-2 lata już przy wystąpieniu pierwszego epizodu choroby, natomiast przy drugim nawrocie już przez okres 3-5 lat. Stałe przyjmowanie leków nie zawsze zapobiega nawrotom choroby, ale może korzystnie wpłynąć na stan zdrowia pacjenta, wydłużyć okres remisji oraz łagodzić objawy kolejnych rzutów schizofrenii. Bardzo ważne jest odpowiednio wczesne rozpoczęcie leczenia choroby, dzięki temu możliwe jest skrócenie czasu trwania pierwszego epizodu schizofrenii oraz możliwość zapobieżenia leczeniu szpitalnemu.

Koniecznym elementem leczenia schizofrenii jest również psychoterapia, która nie może zastąpić leczenia farmakologicznego, ale pomaga w osiągnięciu odpowiednich wyników procesu leczniczego. Za pomocą psycho- i socjoterapii możliwe jest poprawienie samooceny pacjenta, minimalizowanie objawów schizofrenii oraz poprawa funkcjonowania takiej osoby w społeczeństwie i zwiększenie świadomości choroby. Terapie tego typu są skierowane nie tylko na osobę chorą, ale również na rodzinę pacjenta, ponieważ choroba w znaczny sposób wpływa również na środowisko, w którym przebywa chory.

Coraz popularniejszą metodą leczenia w ostatnich czasach staje się ponownie terapia elektrowstrząsowa. Polega ona na przepuszczeniu przez mózg pacjenta prądu elektrycznego o odpowiednim napięciu i natężeniu. Bywa ona stosowana przy leczeniu schizofrenii lekoopornej oraz zaostrzonej schizofrenii w I trymestrze ciąży.

Profilaktyka

Niestety nie istnieje żadna skuteczna metoda, dzięki której możliwe jest zapobieganie schizofrenii. Podejrzewa się jednak, że istnieje pewien związek z nieprawidłowym żywieniem a wystąpieniem choroby. Należy pamiętać, że zdrowe odżywianie, mimo że nie ochroni przed chorobą to może w znacznym stopniu poprawić stan zdrowia schizofreników, a zwłaszcza ich zdolności intelektualne. W przypadku schizofrenii ważne jest uzupełnianie diety w wielonienasycone kwasy tłuszczowe, które spełniają bardzo ważną rolę w funkcjonowaniu mózgu.

Powikłania

Powikłania w przypadku schizofrenii związane są najczęściej ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych. Działania uboczne można wówczas podzielić na takie, które są związane z wprowadzeniem leczenia i zwiększenia dawki leku oraz wynikające z długotrwałego, najczęściej wieloletniego stosowania farmaceutyków. W przypadku tych pierwszych wśród powikłań można wymienić zawroty głowy, drżenie kończyn, sztywność mięśni, senność, akatyzję czyli niemożność siedzenia objawiającą się poczuciem wewnętrznego niepokoju oraz akinezę czyli redukcję spontanicznych zachowań pacjenta. W przypadku tych drugich obserwuje się późne dyskinezy, czyli niemożność wykonywania mimowolnych ruchów.

Szacuje się, że osoby chore na schizofrenię zapadają 2-3 razy częściej na choroby układu krążenia. Szczególnie wysokie jest też ryzyko choroby wieńcowej w przypadku kobiet. Prawdopodobnie jest to związane z rozpowszechnieniem palenia tytoniu wśród chorych, około 50-80% schizofreników pali papierosy.

Schizofrenicy znacznie częściej zapadają również na nadciśnienie tętnicze, co związane jest z występującą w większości przypadków otyłością wśród chorych oraz niezbyt systematycznym leczeniem nadciśnienia. Stosowanie niektórych neuroleptyków sprzyja ponadto pojawieniu się zespołu metabolicznego, co zwiększa jednocześnie ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego, choroby wieńcowej oraz zaburzeń przemiany węglowodanów w tym również cukrzycy typu II.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu: