Anoreksja


Anoreksja nazywana również jadłowstrętem psychicznym jest zaburzeniem odżywiania polegającym na celowym głodzeniu się i ciągłej utracie wagi przez osobę chorą. W międzynarodowej klasyfikacji chorób anoreksja określana jest, jako choroba psychiczna, ponieważ jej przyczyny leżą głównie u podłoża zaburzeń psychicznych.

Zaburzeniami odżywienia określa się nieprawidłowe zachowania dotyczące odżywiania oraz kontrolowania masy ciała powodujące upośledzenie sprawności fizycznej i funkcjonowania w społeczeństwie.

Istnieją dwa rodzaje anoreksji:

  • Typ restrykcyjny – charakteryzuje się spożywaniem mniejszych ilości pokarmu lub też całkowitym głodzeniem się. Sporadycznie pojawiać się mogą epizody żarłoczności i występujące po nich prowokacje wymiotów. Osoby z tym typem anoreksji często stosują leki przeczyszczające i odwadniające.
  • Typ bulimiczny – charakteryzuje się licznymi epizodami żarłoczności oraz następującymi po nich czynnościami, które mają na celu zmniejszenie masy ciała, między innymi: prowokacją wymiotów, przyjmowaniem leków przeczyszczających oraz robieniem wlewek.

Objawy anoreksji

Kobieta z anoreksjąOsoby z anoreksją stosują szereg różnych metod, które pomagają im w zrzucaniu kolejnych kilogramów, szczególnie często wykorzystywane są:

  • częste ćwiczenia fizyczne, wykonywane również w nocy,
  • stosowanie środków przeczyszczających oraz odwadniających,
  • zmniejszenie ilości spożywanej żywności,
  • monotonna dieta, zazwyczaj opierająca się na niewielu, bardzo niskokalorycznych produktach, takich jak sałata czy jabłka.

W tłumaczeniu dosłownym anoreksja oznacza „brak apetytu”, jednak tak naprawdę osoby chore odczuwają głód. Muszą ciągle oszukiwać swój organizm i walczyć z głodem, co stanowi dla nich formę kontroli nad własnym ciałem i życiem.

Istnieje wiele objawów anoreksji, jednak często zauważa się je dopiero, gdy choroba znajduje się już w zaawansowanym stadium. Wśród specyficznych dla anoreksji objawów wymienić można:

  • Rzucająca się w oczy zbyt niska waga, osoby chore na anoreksję często są wychudzone i posiadają liczne wystające kości. Często skarżą się na szybkie marznięcie, szczególnie stóp i dłoni, ich skóra jest sucha i blada, często się łuszczy. Może również występować lanugo, czyli tak zwany meszek zajmujący całe ciało.
  • Efektem postępujących niedoborów pokarmowych wśród osób chorych na anoreksję są także obrzęki.
  • Pojawiają się problemy z funkcjonowaniem układu pokarmowego, głównie zaparcia, odbijanie, wzdęcia, spowolnienie ruchów jelit oraz niedrożność przewodu pokarmowego.
  • Chorzy często rezygnują ze spożywania produktów mięsnych i przechodzą na wegetarianizm, zaczynają zwracać uwagę na to, co jedzą i zmniejszają porcje przyjmowanych pokarmów.
  • Ze strony układu krążenia dokuczają: omdlenia, niskie ciśnienie tętnicze, uczucie kołatania i niewydolność serca oraz bradykardia, czyli spowolnienie akcji serca.
  • Wśród objawów ze strony układu nerwowego dominują zaburzenia koncentracji, apatia oraz zasłabnięcia.
  • Kobiety chore na anoreksję często mają problem z regularnym miesiączkowaniem, często pojawiają się także zaburzenia hormonalne.
  • Osłabieniu ulega siła mięśni, pojawiają się bóle kostne i zaniki mięśni.
  • Gdy anoreksja charakteryzuje się wieloletnim przebiegiem często skutkuje osteopenią i osteoporozą.
  • Osoba chora jest zdecydowanie bardziej podatna na różne infekcje i gorzej je znosi w porównaniu do zdrowych rówieśników.
  • Pojawia się również nadmierne wypadanie włosów, bladość skóry, podkrążone oczy, skrócony oddech oraz bezsenność.
  • Wykonane badania laboratoryjne wykazują anemię, małopłytkowość, mniejsze stężenie białka całkowitego oraz zbyt małą liczbę leukocytów.
Jak pokonać anoreksję? TreningCierpisz na anoreksję? Ktoś w rodzinie boryka się z tą chorobą? Sięgnij po książkę „Jak pokonać anoreksję? Trening”. Pozycja ta jest stworzona specjalnie z myślą o chorych na anoreksję i ich rodzin. Ćwiczenia i porady zawarte w książce pozwolą na bliższe poznanie swojej choroby i skierowanie swojej energii na działania pozytywnie wpływające na zdrowie. Wskazówki zawarte przez doświadczonych psychologów, terapeutów i trenerów pomogą Ci wzmocnić kondycję psychiczną. Zamów książkę „Jak pokonać anoreksję? Trening”.

Zmianami endokrynologicznymi towarzyszącymi anoreksji są głównie:

  • zwiększone stężenie hormonu wzrostu,
  • podwyższone stężenie CRH oraz kortyzolu,
  • obniżone stężenie T3 oraz osłabiona odpowiedź tyreotropiny na tyreoliberynę,
  • zmniejszenie stężenia estrogenów i gonadotropin,
  • zmniejszona aktywność układu 5-HT.

Przyczyny powstawania

Jak dotąd dokładne przyczyny powstawania anoreksji nie zostały jeszcze poznane, podejrzewa się, że znaczny wpływ mogą mieć czynniki:

  • genetyczne – zaburzenia odżywiania często są skłonnością rodzinną,
  • psychologiczne – w przypadku osób chorych, anoreksja może być formą kontroli własnego życia.

Zazwyczaj osoba chora na anoreksję może poszczycić się wieloma sukcesami zarówno w kwestii zawodowej, jak i interpersonalnej i z pozoru uchodzi za osobę szczęśliwą. Jednak ciągłe dążenie do perfekcji staje się zgubne dla osoby chorej.

Podejrzewa się również, że anoreksja może mieć podłoże biochemiczne. Przy pomocy przeprowadzanych na anorektyczkach badaniach stwierdzono, że u większości z nich mózg produkował i zużywał dużo więcej serotoniny niż w przypadku osób zdrowych. Wykazano również zaburzenia poziomu noradrenaliny i dopaminy.

Ponadto istnieje szereg czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia choroby, są to głównie:

  • płeć – zdecydowanie częściej, bo prawie 10-krotnie na anoreksję chorują dziewczęta,
  • wiek – anoreksja częściej dotyczy osób młodych, w wieku pokwitania, jednak zdarzają się przypadki choroby wśród osób dorosłych,
  • niska samoocena,
  • występowanie zaburzeń odżywiania, depresji i innych problemów psychicznych wśród członków rodziny,
  • presja otoczenia związana ze szczupłą sylwetką,
  • perfekcjonizm,
  • problemy w relacjach z otoczeniem.
  • nieumiejętność radzenia sobie z problemami.

Obecnie dużym problemem jest anoreksja wywoływana przez media, które kształtują nienaturalny pogląd na ludzkie ciało i zaniżają samoocenę wśród młodzieży.  Problem ten dotyczy szczególnie dziewcząt i chłopców między 11 a 20 rokiem życia. Stwierdzono również, że anoreksja zdecydowanie częściej występuje wśród biseksualistów oraz homoseksualistów.

Diagnostyka

Anoreksja jest bardzo złożonym problemem, dotyczy zarówno psychiki, jak i ciała, dlatego w przypadku tej choroby konieczna jest konsultacja nie tylko z lekarzem, zazwyczaj internistą lub pediatrą, ale także z psychologiem lub psychiatrą.

Rozpoznanie anoreksji opiera się na przeprowadzeniu wywiadu lekarskiego i określeniu pojawiających się objawów. W przypadku zmniejszenia się masy ciała konieczne jest wykluczenie innych możliwych przyczyn tego procesu, do których mogą należeć:

  • cukrzyca typu 1,
  • choroby nowotworowe,
  • nadczynność tarczycy,
  • schorzenia przewodu pokarmowego, w których dochodzi do upośledzenia wchłaniania,
  • zaburzenia w działaniu podwzgórza,
  • niedoczynność przysadki mózgowej,
  • niewydolność kory nadnerczy.

Według Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego rozpoznanie anoreksji może nastąpić wówczas, gdy wystąpią następujące objawy:

  • dążenie chorego do obniżenia masy ciała poniżej wartości należnej,
  • lęk przed przytyciem, otyłością, nawet wtedy, gdy u chorego występuje znaczna niedowaga,
  • zaburzenia w postrzeganiu własnego ciała,
  • zanik miesiączkowania utrzymujący się przez okres minimum 3 miesięcy.

Należy pamiętać, że w przypadku kobiet stosujących tabletki antykoncepcyjne lub leki hormonalne krwawienia występują nawet przy znacznym zaawansowaniu anoreksji.

Leczenie anoreksji

Leczenie osób z anoreksją jest zazwyczaj bardzo pracochłonne i wymagające, konieczna jest współpraca między pacjentem, lekarzem i psychologiem. Leczenie anoreksji może obejmować przypadki nagłe, jak i przewlekłe, w których choroba rozwija się przez wiele lat.

Wskazaniami do leczenia szpitalnego są:

  • nieefektywne leczenie w poradni,
  • znaczne ryzyko samobójstwa chorego,
  • znaczna i szybka utrata masy ciała,
  • występowanie powikłań.

W leczeniu przewlekłym wykorzystuje się zazwyczaj jednoczesne leczenie psychoterapeutyczne, żywieniowe i farmakologiczne. Leczenie żywieniowe ma na celu zwiększenie masy ciała chorego oraz uzupełnienie niedoborów pokarmowych. Czasami wymagane jest żywienie pozajelitowe wymagające pobytu w szpitalu.

Leczenie farmakologiczne obejmuje stosowanie leków przeciwlękowych, przeciwdepresyjnych i przeciwpsychotycznych. Dzięki stosowaniu leków przeciwlękowych możliwe jest zmniejszenie obawy chorego przed przytyciem, co w związku z tym prowadzi do spożywania większej ilości żywności oraz łatwiejszego przybierania na wadze. Leki przeciwpsychotyczne nie są podstawą leczenia i wymagane są jedynie w przypadków stanów urojeniowych, które dotyczą zazwyczaj postrzegania własnego ciała przez pacjenta.

Warto zaznaczyć, że leczenie dobierane jest do stanu zdrowia i potrzeb pacjenta. W przypadku kobiet mających problemy z miesiączkowaniem zaleca się terapie hormonalne. Często konieczna jest również suplementacja wapnia, mająca wzmocnić kości chorego. Niestety leczenie za pomocą samych leków i żywienia nie przynosi oczekiwanych rezultatów, dlatego konieczne jest stosowanie psychoterapii. Bardzo często oddziały psychiatryczne w szpitalach mają w ofercie liczne programy terapii dla osób z anoreksją.

Domowe leczenie anoreksji jest praktycznie niemożliwe. Same naciski ze strony osób najbliższych oraz starania ze strony chorego nie są wystarczające. Zazwyczaj, aby możliwe było pełne wyleczenie pacjenta wymagana jest przynajmniej psychoterapia. W przypadku anoreksji o ciężkim przebiegu nieodzowna staje się hospitalizacja. Często pomocne jest także korzystanie z grup wsparcia oraz zrozumienie ze strony rodziny.

Mimo osiągnięcia przez osobę chorą prawidłowej wagi oraz zakończenia terapii, ciągle konieczne jest wsparcie od najbliższych i pomoc w powrocie do zwyczajnego życia. Nawet po wyleczeniu wymagane jest monitorowanie sposobu odżywiania się, ponieważ możliwy jest nawrot choroby.

Profilaktyka

Kluczowym elementem zapobiegania anoreksji jest samoobserwacja. Jeśli zauważysz u siebie nadmierne koncentrowanie się na jedzeniu, skupianie swojej uwagi wyłącznie na odchudzaniu się czy też znaczne osłabienie organizmu zgłoś się z tymi objawami do specjalisty, najlepiej psychiatry.

Należy pamiętać, że najbardziej narażone na anoreksję są nastoletnie dziewczyny, modelki oraz tancerki, które muszą dbać o swój wygląd. Dlatego jeśli masz wśród swoich bliskich taką osobę staraj się ją obserwować pod względem objawów zaburzeń odżywiania.

Powikłania

Wśród powikłań anoreksji szczególnie często zdarzają się:

  • zaburzenia elektrolitowe,
  • bradykardia,
  • hipoglikemia,
  • zakażenia.

Ponadto, co 5 osoba chora na anoreksję umiera. Najczęstszymi przyczynami śmierci w przypadku anoreksji są zaburzenia układu sercowo-naczyniowego, infekcje oraz samobójstwa.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: