Otyłość brzuszna


Otyłość brzuszna występuje przede wszystkim w krajach wysoko rozwiniętych, coraz częściej również w Polsce. Określana bywa otyłością centralną, otyłością typu jabłko, trzewną, androidalną lub też otyłością wisceralną. Zdecydowanie częściej dotyczy mężczyzn niż kobiet.

Otyłość uważana jest za chorobę cywilizacyjną XXI wieku. Badania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) pokazują, że na świecie ok. 520mln osób cierpi z powodu otyłości, a około 1,5 miliarda z powodu nadwagi. Najwyższy wskaźnik otyłości obserwuje się przede wszystkim w Ameryce Północnej oraz w Australii. Szacuje się, że w samych Stanach Zjednoczonych około 37% to osoby otyłe. Zgodnie z prognozami w niedalekiej przyszłości wskaźnik ten może osiągnąć nawet 50%. Mimo że w Europie problem otyłości nie jest jeszcze aż tak dotkliwy, to jednak wskaźnik ilości osób otyłych ciągle rośnie.

Otyłość brzuszna u mężczyznyWedług ostatnich danych GUS-u w Polsce już około 45% Polaków zmaga się z nadwagą, a 17% z otyłością. Z raportu tego wynika, że aż 61% mężczyzn w Polsce zmaga się z nadmiarem kilogramów. Nieco lepiej wygląda to w przypadku kobiet – ok. 30% Polek zmaga się z nadwagą, natomiast ok. 15% z otyłością.

Objawy otyłości brzusznej

Do rozpoznania pierwszego stopnia otyłości brzusznej dochodzi, gdy obwód pasa osiąga, co najmniej 94cm u mężczyzn oraz 80cm w przypadku kobiet. Drugi stopień otyłości brzusznej diagnozuje się, gdy obwód pasa u mężczyzn osiąga 102cm, a u kobiet 88cm.

W celu określenia rozmieszczenia tkanki tłuszczowej wykorzystywany jest również wskaźnik WHR. O otyłości brzusznej można mówić, gdy wskaźnik ten przekracza 1,0 u mężczyzn oraz 0,8 u kobiet.

Przyczyny powstawania

Wśród głównych przyczyn powstawania otyłości brzusznej wymienia się przede wszystkim:

  • brak aktywności fizycznej,
  • nieprawidłowe nawyki żywieniowe,
  • niewłaściwy styl życia.

U podstaw jej rozwoju leżeć mogą również czynniki o podłoży genetycznym, hormonalnym oraz psychologicznym.

Za jedną z głównych przyczyn powstawania otyłości uznaje się niewłaściwą dietę. Nadmierna podaż kalorii w stosunku do zapotrzebowania oraz możliwości organizmu skutkuje odkładaniem się tkanki tłuszczowej. Do powstawania otyłości przyczynia się przede wszystkim spożywaniem niezdrowych, smażonych, tłustych potraw, czekolady oraz słodkich czy słonych przekąsek, żywności typu fast food, a także spożywanie słodkich, gazowanych napojów.

Przyjmuje się, że otyłość brzuszna może być powodowana przez dostarczanie do organizmu bardzo dużych ilości pustych kalorii. Ma to miejsce np. podczas picia alkoholu, a szczególnie systematycznym spożywaniu piwa. Alkohol ten dodatkowo zwiększa apetyt, zwłaszcza na tłuste posiłki. Dlatego w przypadku piwoszy otyłość ta nazywana bywa żartobliwie piwnym brzuszkiem lub mięśniem piwnym. Jednak niektóre badania wskazują, że osoby spożywające piwo wcale nie są bardziej podatne na otyłość brzuszną niż osoby pijące wino lub inne napoje wysokoprocentowe czy tez osoby w ogóle niepijące.

Przyjmowanie niektórych leków także może przyczyniać się do rozwoju otyłości brzusznej. Niektóre środki sprzyjają odkładaniu się tkanki tłuszczowej w okolicach jamy brzusznej. Osoby chorujące na astmę czy cierpiące z powodu chorób reumatycznych powinny uważać na swoją dietę, szczególnie gdy wśród przyjmowanych leków znajdują się sterydy predysponujące do tycia.

Z naturalnych przyczyn do rozwoju otyłości brzusznej bardziej predysponowani są mężczyźni. Decyduje o tym gospodarka hormonalna, a także struktura i rozłożenie tkanki tłuszczowej. W przypadku mężczyzn tkanka tłuszczowa zazwyczaj rozkłada się w obrębie brzucha i klatki piersiowej. Dodatkowo w tych okolicach jest ona inaczej zbudowana niż w pozostałych partiach ciała. Zawiera zdecydowanie więcej naczyń krwionośnych, a także komórek i receptorów. W związku z tym szybciej przyrasta. Natomiast estrogen, czyli hormon kobiecy sprzyja powstawaniu otyłości typu gruszka. U kobiet tkanka tłuszczowa lokalizuje się w okolicach bioder, ud i pośladków.

W powstawaniu otyłości brzusznej u kobiet swój udział ma przede wszystkim gospodarka hormonalna. A dokładniej mówiąc – zaburzenia w proporcjach pomiędzy estrogenem, a progesteronem. Hormony płciowe kierują odpowiednią dystrybucja tkanki tłuszczowej. W przypadku zachwiania ich proporcji tłuszcz zaczyna się odkładać w okolicach brzucha. Równowagę hormonalną u kobiet zaburzać mogą między innymi tabletki antykoncepcyjne, dlatego warto kontrolować swój poziom hormonów, aby w razie potrzeby zmienić przyjmowane tabletki lub metodę antykoncepcji.

Do rozwoju otyłości brzusznej u kobiet dochodzi najczęściej dopiero po menopauzie. Wówczas wygasa aktywność żeńskich hormonów płciowych, a jednocześnie pobudza się produkcja hormonów typowych dla mężczyzn. Ten proces sprzyja zmianom w rozkładzie tkanki tłuszczowej. Właśnie w tym okresie w mniejszym lub też większym stopniu tyją wszystkie kobiety. Przyczynia się do tego zarówno obniżenie poziomu estrogenów, jak i progesteronu. Obniżony poziom estrogenów zaburza metabolizm cukrów, w wyniku czego odkładają się one w postaci tłuszczu. Ponadto obniżony poziom estrogenów wpływa również na ośrodkowy układ nerwowy skutkując zmniejszonym wytwarzaniem serotoniny. Czego wynikiem jest pogorszenie nastroju. Wówczas organizm próbuje się ratować poprzez zwiększenie apetytu na słodycze oraz tłuste potrawy.

Diagnostyka

Aby sprawdzić czy problem otyłości brzusznej dotyczy także Ciebie weź centymetr i zmierz swój obwód w talii. O otyłości brzusznej można mówić, gdy obwód talii w przypadku kobiet przekracza 80cm, a w przypadku mężczyzn 94cm.  Rozmieszczenie tkanki tłuszczowej pokazuje także wskaźnik WHR. Aby go obliczyć należy podzielić obwód talii przez obwód bioder. W tym przypadku o otyłości brzusznej można mówić, gdy WHR u mężczyzn przekracza 1,0 natomiast u kobiet 0,8.

Warto pamiętać, że wskaźnik BMI nie ma większego znaczenia w określaniu rodzaju otyłości. Nie daje on nam informacji o lokalizacji tkanki tłuszczowej w organizmie, a jedynie o tym czy jest jej za dużo. Zdarzają się przypadki osób, u których BMI jest w normie, a występuje u nich otyłość brzuszna.

Leczenie otyłości brzusznej

Najlepszym sposobem na zmniejszenie obwodu talii jest regularna (przynajmniej 4 razy w tygodniu) aktywność fizyczna. Podstawą w leczeniu otyłości jest trening aerobowy – wytrzymałościowy. Podczas takich ćwiczeń krew dostarcza znaczne ilości tlenu do płuc i serca. Podczas treningu aerobowego zwiększa się aktywność mięśni, rośnie tętno oraz przyspiesza oddech. Rośnie wytrzymałość sercowo-naczyniowa, a w związku z tym poprawia się również kondycja i zwiększa wytrzymałość mięśni. Ćwiczenia aerobowe powinno się wykonywać w zrównoważonym tempie przez minimum 30 minut, ponieważ dopiero po upływie 20 minut organizm zaczyna spalać tkankę tłuszczową. W związku z tym trening warto wydłużyć do około 40-50 minut. Jednak konieczne jest poprzedzenie go odpowiednią rozgrzewką, dzięki której zmniejszy się ryzyko kontuzji. A po zakończonym treningu warto rozciągnąć mięśnie, co między innymi pomoże uniknąć zakwasów.  Ćwiczenia aerobowe pomagające w odchudzaniu to między innymi: marsz, trucht, taniec, jazda na rowerze czy też pływanie.  Pływanie oraz Aqua aerobic są przede wszystkim wskazane dla osób ze znaczną otyłością, ponieważ właśnie te formy aktywności fizycznej nie obciążają zbytnio stawów. W redukcji tkanki tłuszczowej z okolic brzucha pomocny będzie trening z ciężarkami. Warto zapisać się na zajęcia z wykwalifikowanym instruktorem, który na początku dobierze odpowiedni zestaw ćwiczeń. W przypadku otyłości brzusznej mięśnie brzucha najczęściej są bardzo słabe i się rozsuwają. W związku z tym do warstw podskórnych przedostaje się tłuszcz trzewny. Ćwiczenia mające na celu wzmocnienie tych partii ciała, takie jak rowerek w pozycji leżącej czy nożyce doskonale poprawiają zarys sylwetki, a także przyspieszają spalanie tkanki tłuszczowej.

Proces spalania tkanki tłuszczowej jest najbardziej efektywny podczas umiarkowanego, ale długotrwałego wysiłku fizycznego. Tętno podczas aktywności fizycznej nie powinno przekraczać 60-70% maksymalnego tętna wysiłkowego. Warto pamiętać o tej zasadzie, bo nadmierny wysiłek fizyczny może prowadzić do powstawania incydentów sercowo-naczyniowych, z zawałem serca włącznie.

Istnieją pewne rodzaje aktywności fizycznej, które są bezpieczne nawet dla starszych osób. Będą to np. nordic walking czy spacer. W przypadku innych aktywności warto poradzić się lekarza lub trenera. Skonsultuj się ze specjalistą, gdy jesteś w dojrzałym wieku, masz problemy ze zdrowiem lub prowadzisz siedzący tryb życia. Wykwalifikowana osoba dobierze odpowiedni rodzaj aktywności fizycznej i stopień jej intensywności. Pamiętaj że do aktywności fizycznej wliczają się również wszelkie formy aktywności wykraczające poza zwyczajne obowiązki. W związku z tym będzie to np. dłuższy spacer z psem, wchodzenie po schodach, przejście 1-2 przystanków na piechotę czy ręczne umycie samochodu.

Istotna w walce z otyłością brzuszną jest zdrowa dieta. Niewłaściwe nawyki żywieniowe przyczyniają się do odkładania tkanki tłuszczowej w okolicach brzucha. Podstawą diety odchudzającej jest rozsądne jej planowanie. Należy komponować posiłki, które dostarczą odpowiednią ilość energii oraz niezbędnych składników odżywczych. Także właściwe rozplanowanie posiłków w ciągu dnia jest niezmiernie istotne. W diecie odchudzającej nie może zabraknąć warzyw i owoców – z przewagą tych pierwszych. Zalecane są wszelkie produkty pełnoziarniste i dostarczające błonnika pokarmowego, który wspomoże pracę jelit – kasze, razowe makarony czy też brązowy ryż. Staraj się wybierać chude mięsa, np. drób oraz ryby morskie. W umiarkowanych ilościach spożywaj orzechy czy pestki, np. dynia lub słonecznik. Pij dużo wody oraz niesłodzonych herbat – zielonych, czerwonych lub ziołowych. Możesz spożywać również świeże soki warzywne. Unikaj natomiast słodzonych, gazowanych napojów.  Jedz o regularnych porach, 5 razy dziennie, a jednorazowo spożywaj niewielkie porcje.

Pomocne w walce z otyłością brzuszna są także niektóre przyprawy. Pomagają one spalać tkankę tłuszczową oraz pozwalają pozbyć się nadmiaru wody z organizmu. Są to przede wszystkim: kurkuma, cynamon, imbir oraz pieprz cayenne. Z powodzeniem można dodawać je do ryżu, sałatek, potraw gulaszowych, naparów oraz herbat. Dobrze jest rozpocząć dzień od naparu z zielonej herbaty z dodatkiem imbiru oraz pieprzu Cayenne. Taka mieszanka wspomoże metabolizm i przyspieszy spalanie tłuszczu. Dodatkowo napój taki stanowi cenne źródło antyoksydantów oraz witamin. Do naparu można dodać również nieco miodu, który poprawi jego walory smakowe. Przeprowadzono badania sugerujące, że regularna aktywność fizyczna w połączeniu z systematycznym spożywaniem zielonej herbaty pomaga w pozbyciu się tkanki tłuszczowej z okolic brzucha. Badania dowodzę, że ubytek masy ciała u osób pijących herbatę i ćwiczących był większy niż u tych, którzy zielonej herbaty nie spożywali.

W walce z otyłością brzuszną pomocne mogą być również niektóre owoce. Są to głównie: papaja, cytryna, ananas, zielone jabłka, truskawki oraz grejpfruty. Można je spożywać na surowo, w formie sałatek czy soków, a także jego dodatek do wielu potraw. Wspomogą oczyszczanie organizmu, a także spalanie nadmiaru tkanki tłuszczowej.

Dieta w otyłości powinna być bogata w warzywa. Specjaliści zalecają spożywanie ich przede wszystkim w postaci surowej. Ponieważ właśnie wtedy dostarczane są do organizmu niezbędne enzymy, które nie dość że ułatwiają trawienie, to dodatkowo pomagają podkręcić metabolizm. Oczywiście należy mieć na uwadze, że nie wszystkie warzywa można spożywać na surowo. Wówczas zaleca się wybór najzdrowszej formy obórki cieplnej, czyli gotowanie. Szczególnie poleca się spożywanie bakłażanów, brokułów, szpinaku, karczochów, cebuli oraz szparagów.

Nie obawiaj się włączenia do swojej diety produktów obfitujących w zdrowe tłuszcze. Są one niezbędne do utrzymania prawidłowego funkcjonowania organizmu, a także do zachowania zdrowia. Pomagają chronić serce, obniżają poziom cholesterolu oraz pozwalają pozbyć się nadmiaru wody z organizmu. Są to przede wszystkim: awokado, oliwa z oliwek, siemię lniane, łosoś oraz orzechy i migdały.

Pamiętaj że nadmiar kilogramów zawsze jest wynikiem dodatniego bilansu energetycznego. Już spożywanie codziennie jedynie 100kcal więcej niż organizm jest w stanie spalić może skutkować przybraniem aż 5kg na przestrzeni całego roku.

W procesie odchudzani istotna jest równowaga psychiczna. Narażenie na stres może powodować spożywanie większej ilości pokarmów, w tym również niezdrowych przekąsek czy słodyczy. Natomiast spokojny, zrównoważony tryb życia pozwoli na umiejętne skomponowanie diety i zaplanowanie aktywności fizycznej. Unikanie stresujących sytuacji pomoże wyeliminować niepotrzebne „zajadanie” stresu. Dlatego organizuj swoje dni, twórz listę priorytetów, których będziesz się trzymać. Uważaj także, aby nie brać na siebie zbyt wiele obowiązków. Zachowuj równowagę między życiem osobistym, a zawodowym. Codziennie znajduj przynajmniej pół godziny tylko dla siebie i rób wtedy to na co masz ochotę. Ćwicz, medytuj, relaksuj się. Na koniec dnia, przed snem warto wykonać proste ćwiczenie. Usiądź na podłodze na swoich piętach. Ręce złóż przed sobą w taki sposób aby całe dłonie do siebie przylegały. Zamknij oczy i się rozluźnij. Nabierz powietrza i po chwili je wypuść. Postaraj się rozluźnić.

W przypadku gdy odczuwasz już skutki otyłości brzusznej, np. w postaci zespołu metabolicznego, to sama dieta oraz aktywność fizyczna są niewystarczające. Wówczas koniecznie zgłoś się do specjalisty, który oceni Twój stan zdrowia i przepisze odpowiednie leki oraz zasugeruje dalszą walkę ze zbędnymi kilogramami.

Profilaktyka

Podstawą profilaktyki otyłości, w tym także otyłości brzusznej są przede wszystkim:

  • zbilansowana i urozmaicona dieta,
  • regularna aktywność fizyczna.

Powikłania

Otyłość brzuszna to najbardziej niebezpieczny typ otyłości. Wówczas tłuszcz gromadzi się nie tylko pod skórą, ale również w narządach wewnętrznych – w mięśniach szkieletowych, trzustce, wątrobie oraz sercu. Otłuszczone narządy wewnętrzne pracują mniej wydajnie. Otyłość brzuszna zwiększa także ryzyko rozwoju nowotworu jelita grubego, prostaty czy trzustki. Tłuszcz zgromadzony w okolicach jamy brzusznej sprzyja podwyższaniu się poziomu trójglicerydów oraz cukru, a także obniżaniu stężenia frakcji dobrego cholesterolu HDL we krwi.

Otyłość brzuszna wiązać się może z licznymi powikłaniami, między innymi są to:

Nie zwlekaj z walką z nadmiarem kilogramów gromadzących się w okolicy brzucha, szczególnie jeżeli dodatkowo cierpisz już na cukrzycę. Słodycze, alkohol , a także produkty o wysokim indeksie glikemicznym są bardzo niebezpieczne dla osób zmagających się z tą chorobą. Organizm cukrzyków nie potrafi wyprodukować takiej ilości insuliny, która poradziłaby sobie z dostarczaną glukozą. Sutkiem tego może być kwasica ketonowa, która prowadzi do śpiączki cukrzycowej, a nawet do śmierci. Nie tylko otyłość brzuszna, ale każdy jej rodzaj powinien być sygnałem ostrzegawczym. Konieczne jest wprowadzenie odpowiednich działań, które pozwolą zrzucić zbędne kilogramy.

VN:F [1.9.22_1171]
Ocena artykułu:

Być może zainteresują Cię także poniższe tematy: